Büyük Britanyalı Muhafazakârlar, Boris Johnson’ın halefi olarak Liz Truss’ı seçti. Yüzde 42 oy alan Rishi Sunak’a karşı oyların yüzde 57’sini toplayarak açık bir zafer kazanan Truss, Büyük Britanya’da 2024’te gerçekleştirilecek parlamento seçimlerine kadar hem parti başkanlığı hem de başbakanlık görevlerini üstlenecek. Truss’ın aşırı liberal eğilimleri, yorumcuları hayli kuşkulandırıyor.
Kendisini bekleyen zor görev
The Times’a göre yeni Başbakan’ın zafer kutlamaları yapacak vakti pek yok:
“Liz Truss mevcut yaşam standartları krizine vereceği yanıtlar üzerinden hızlı bir yargılamaya tabi tutulacak. Yeni Başbakan, bir hafta içinde bir plan sunacağına söz vermişti ve maliyetlerdeki keskin artışa yetersiz bir tepki vermenin doğuracağı riskleri görüyor olmalı. Cesur davranmalı ve krizin her derde deva bir ilacı olmamakla birlikte pek çok kötü ilacı da bulunduğunu bilmeli. … Böyle bir ulusal acil durumda işler şansa bırakılamaz. Devlet müdahalesi gerekir. … Bu, Liz Truss’ın ilk büyük sınavı olacak. Görev süresinin uzunluğunu, bu testten alacağı not belirleyecek.”
Brüksel düşman görülmeye devam edecek
Irish Independent, yeni Başbakan’ın AB ile daha iyi ilişkiler kurma arayışına girme ihtimalinin söz konusu olmadığını düşünüyor:
“Avrupa Birliği ile pragmatik müzakereler yürütmek ya da üyesi olduğu Muhafazakâr Parti’deki Avrupa karşıtı sağcıların gözünü boyamak ikilemiyle karşı karşıya kaldığında, her defasında ikinci yolu seçecektir. … Ailesinin İşçi Partisi’ndeki geçmişine, liberal demokrat bir aktivist olduğu ilk günlerine ve 2016 referandumunda azimli bir Brexit karşıtı kampanya yürütmüş olmasına rağmen, Brexit mevzubahis olunca birdenbire şahin kesiliverdi. Kendisini olmak istediği yere getiren, AB karşıtı tutumuydu.”
Zor zamanlar için yanlış bir politika
De Standaard, Liz Truss’ın doğru seçim olduğundan şüpheli:
“Kuzey İrlanda Protokolü’ne son vermek isteyen sıkı bir Brexit yanlısı olduğu ortaya çıktı. Bu, ne AB’nin ne de Büyük Britanya’nın ihtiyaç duyacağı bir krize yol açabilir. Rusya meselesinde, dosyalar hakkındaki bilgi eksikliği yüzünden gülünç duruma düşmüştü. Kendi ülkesinde ise krizle yüksek vergi indirimleri getirerek, deregülasyona giderek ve devleti küçülterek mücadele etmek niyetinde. Tam da enerji krizi daha fazla regülasyon, daha güçlü bir devlet ve sağlam bir kamu maliyesi gerektirirken.”
Beklentiler düşük
Hospodářské noviny, Liz Truss’ın bir gün rol modeli Margaret Thatcher’la birlikte anılmayı başarabileceğine inanıyor:
“Böyle durumlarda genellikle, fazla tanınmayan marjinal figürlerin hoş bir sürprizden fazlasını yapamayacağı söylenir. Dolayısıyla, beklentiler hayli düşük. Sonuçta Truss, pek tanınmayan ve parti içi oylamayla Başbakan olan yeni bir isim. … Üstelik ekonomiye dair karamsar raporların peşi sıra yağdığı bir zamanda. Truss ilk gerçek enerji anlaşmasını yapar ve önümüzdeki zorlu ayları atlatabilmeleri için halka ve işletmelere yardımcı olursa, İngiltere Premier Ligi’nin asıl lideri olmanın kapılarını aralayabilir.”
Baltık devletleri için olumlu bir sinyal
Siyaset bilimci Linas Kojala, Delfi’de eski Dışişleri Bakanı’nın bugüne kadar izlemiş olduğu rota dolayısıyla iyimser olduğunu söylüyor:
“Kremlin’e yönelik yaptırımların sertleştirilmesini destekliyor ve ABD dahil diğer ülkeleri daha tutarlı davranmaya çağırıyor. Örneğin müstakbel Başbakan ‘Putin kaybetmeli’ sözünü yinelerken, diğer Batılı ülkelerin temsilcileri daha muğlak ifadeler kullanıyor. … Bu tarz öncelikleri, Truss’ın Avrupa’daki en önemli ve en cesur müttefikleri arasında yer aldığı Baltık devletlerine olumlu bir sinyal gönderiyor. Estonya’da halihazırda konuşlanmış 1500’den fazla askeri olan Büyük Britanya’nın varlığının genişlemesi, NATO’nun doğu kanadını güçlendirecektir.”
