Anayasa Mahkemesi, Tokat T Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu’nda “PKK’ye üyelik” ve “devletin toprak bütünlüğünü bozmaya teşebbüs” suçlarından hükümlü iki kişinin avukat görüşmelerine ilişkin uygulamaların özel hayata saygı hakkını ihlal ettiğine karar verdi.
Yüksek Mahkeme kararına göre, Tokat Cumhuriyet Başsavcılığı’nın talebi üzerine İnfaz Hakimliği, aralarında Önder Al ve Zeki Temel’in de bulunduğu 36 hükümlü hakkında 12 Nisan 2019 tarihinde üç ay süreyle tedbir kararı aldı. Kararla, hükümlülerin avukatlarıyla yaptıkları görüşmelerin kaydedilmesi, görüşmelerde bir görevlinin hazır bulunması ve taraflar arasındaki belge ile yazışmalara el konulması öngörüldü.
Savcılık, tedbirin gerekçesi olarak cezaevlerindeki PKK’li hükümlülerin örgütsel açlık grevleri düzenlediğini ve avukatlar aracılığıyla yeni eylem talimatlarının iletilebileceğine dair istihbarat bulunduğunu ileri sürdü. Ancak söz konusu tedbir, aradan geçen süre içinde birçok kez uzatıldı. 22 Eylül 2020 tarihli uzatma kararına yapılan itiraz da reddedildi.
“Sürekli uzatmalar somut gerekçeye dayanmıyor”
Başvurucular, uygulanan kısıtlamalar nedeniyle avukat yardımından etkin biçimde yararlanamadıklarını, vekil–müvekkil gizliliğinin ihlal edildiğini ve tedbirlerin ölçüsüz olduğunu belirterek Anayasa Mahkemesi’ne başvurdu. AYM, müdahalenin kanuni dayanağı ve “kamu düzeni ve güvenliği” gibi meşru bir amacının bulunduğunu kabul etmekle birlikte, 17 ayı aşan ve aralıksız biçimde sürdürülen kısıtlamaların demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun olmadığına hükmetti.
Mahkeme, uzatma kararlarında tedbirin neden hâlâ gerekli olduğuna ilişkin henüz, değişen koşulların değerlendirilmediğini ve daha hafif tedbir seçeneklerinin neden tercih edilmediğinin açıklanmadığını vurguladı.
İhlal ve tazminat
Anayasa Mahkemesi, Anayasa’nın 20. maddesinde güvence altına alınan özel hayata saygı hakkının ihlal edildiğine karar verdi. Tedbirlerin başvuru tarihinden sonra kaldırıldığı anlaşıldığından yeniden yargılama yoluna gidilmedi. Mahkeme, Önder Al ve Zeki Temel’e ayrı ayrı 30 bin TL manevi tazminat ödenmesine hükmetti.
