ABD Başkanı Donald Trump, Kongrenin iki kanadından da geçen “Lindsey O. Graham Rusya ve İran’a Yaptırım Yasası”nı imzaladı. Böylece Ukrayna savaşı nedeniyle Moskova üzerindeki ekonomik baskının artırılmasını amaçlayan düzenleme yürürlüğe girdi.
Yasa; Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in yanı sıra üst düzey siyasi ve askerî yetkilileri, oligarkları, bankaları ve finans kuruluşlarını yaptırım kapsamına alıyor. Rusya’nın enerji ve savunma sektörlerine yönelik kısıtlamaları genişleten düzenleme, mevcut yaptırımların aşılmasına yardımcı olan yabancı kişi ve şirketleri de hedefliyor.
“Gölge filo” yaptırım kapsamında
Yeni düzenlemenin başlıca hedeflerinden birini, Rus petrolünü Batılı ülkelerin yaptırımlarına rağmen uluslararası pazarlara taşıyan tanker ağı oluşturuyor. Mülkiyet ve sigorta bilgileri sık sık değiştirilen bu gemiler, Rusya’nın “gölge filosu” olarak tanımlanıyor.
Yasanın destekçileri, petrol ve doğal gaz gelirlerinin azaltılması yoluyla Moskova’nın Ukrayna’daki savaşı finanse etme kapasitesini sınırlandırmayı amaçladıklarını belirtiyor. Rus savunma sanayisine malzeme, teknoloji veya finansman sağlayan uluslararası ağlara da yeni yaptırımlar uygulanabilecek.
Rus enerjisini alan ülkelere tarife yetkisi
Yasa, Trump’a Rusya’dan petrol veya doğal gaz satın alan ülkeler ile yaptırımların aşılmasına yardım ettiği belirlenen devletlere ek gümrük vergileri uygulama yetkisi veriyor. Vergi oranı yüzde 100’e kadar çıkarılabilecek.
Düzenlemenin özellikle Rus petrolünün en büyük alıcıları arasında bulunan Çin ve Hindistan’ı etkilemesi bekleniyor. Ancak tarifeler yasa kapsamında kendiliğinden başlamayacak. Hangi ülkelere, ne zaman ve hangi oranda vergi uygulanacağına Trump yönetimi karar verecek.
Başkana belirli ülke ve işlemleri yaptırımlardan muaf tutma yetkisi de tanındı. Bu geniş takdir yetkisi, Kongredeki bazı Demokratların tepkisine yol açtı. Eleştirilerde, tarife kararlarının ABD’de ithalat maliyetlerini ve tüketici fiyatlarını yükseltebileceği savunuldu.
İran yaptırımları beş yıl uzatıldı
Yasanın İran’a ilişkin bölümü ise Tahran’ın enerji ve silah sektörlerine yönelik mevcut ABD yaptırımlarının beş yıl daha sürdürülmesini öngörüyor. İran’ın enerji gelirleri ile silah üretimi ve transferlerinde rol aldığı belirtilen kişi, kuruluş ve finans ağları yaptırım tehdidi altında kalacak.
Düzenleme, temmuz ayında hayatını kaybeden Cumhuriyetçi Senatör Lindsey Graham’ın adını taşıyor. Graham’ın Demokrat Senatör Richard Blumenthal ile hazırladığı yasa tasarısı Senatoda 86’ya karşı 11, Temsilciler Meclisinde ise 262’ye karşı 159 oyla kabul edildi.
Yasa, ABD Kongresinden iki yılı aşkın sürenin ardından geçen ilk kapsamlı Ukrayna bağlantılı yaptırım düzenlemesi oldu. Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski, düzenlemeyi Rusya üzerindeki baskıyı artıracak “güçlü bir araç” olarak nitelendirdi.
