ABD ile İran arasında haftalardır süren savaşın sona erdirilmesine yönelik anlaşmaya varıldığı duyuruldu. ABD Başkanı Donald Trump, İran Dışişleri Bakanlığı ve arabulucu ülke Pakistan, tarafların mutabakata ulaştığını açıkladı.
Trump, sosyal medya platformu Truth Social üzerinden yaptığı açıklamada, anlaşmanın cuma günü imzalanacağını ve imzaların ardından Hürmüz Boğazı’nın yeniden gemi trafiğine açılacağını bildirdi.
Trump, anlaşmanın bölgeye barış ve güvenlik getireceğini savunarak, Hürmüz Boğazı’nda mayın temizleme çalışmalarının başlamasıyla petrol akışının yeniden sağlanacağını ifade etti.
İran: Savaş kalıcı biçimde sona erecek
İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi de devlet televizyonuna yaptığı açıklamada, pazartesi akşamından itibaren savaşın “derhal ve kalıcı olarak” sona erdirileceğini söyledi.
İran tarafına göre mutabakat, Lübnan dahil tüm cephelerde askeri operasyonların durdurulmasını da kapsıyor.
İmza töreni 19 Haziran’da
Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, anlaşmanın 19 Haziran’da İsviçre’de düzenlenecek törenle imzalanacağını açıkladı. İran Ulusal Güvenlik Konseyi’nin de söz konusu tarihi doğruladığı belirtildi.
Pakistan’ın arabuluculuğunda yürütülen görüşmelerin ardından duyurulan mutabakat, savaşın sonlandırılması açısından kritik bir adım olarak değerlendiriliyor.
Mutabakatta hangi başlıklar var?
İran devlet ajansları Mehr ve Tasnim’de yer alan haberlere göre, taraflar 14 maddelik bir çerçeve metin üzerinde uzlaştı.
Buna göre ABD’nin 30 gün içinde İran’a yönelik deniz ablukasını sona erdirmesi ve Hürmüz Boğazı’nın İran yönetiminde yeniden açılması öngörülüyor.
Ayrıca İran’ın petrol ve petrol ürünleri satışına yönelik yaptırımların kaldırılması ile dondurulmuş varlıklarının bir bölümünün serbest bırakılmasının da metinde yer aldığı öne sürüldü.
Ancak söz konusu maddeler henüz taraflarca resmi ve ayrıntılı biçimde teyit edilmedi.
Nükleer başlık sonraki görüşmelere kaldı
Duyurulan mutabakatın kapsamlı bir nihai anlaşmadan çok, savaşı durdurmaya dönük bir çerçeve anlaşma niteliği taşıdığı belirtiliyor.
İran’ın nükleer programı, yaptırımların kapsamı ve güvenlik garantileri gibi ihtilaflı başlıkların daha sonraki müzakerelerde ele alınması bekleniyor.
Tahran yönetimi, ABD’nin mutabakattan doğan yükümlülüklerini yerine getirmesi halinde nihai anlaşma için müzakerelere başlanabileceğini açıkladı.
Petrol fiyatları geriledi
Anlaşma duyurusunun ardından enerji piyasalarında rahatlama görüldü. Ham petrol fiyatları yüzde 4’e yakın gerilerken, Brent petrolün varil fiyatı 83 dolar bandına indi.
ABD hafif petrolü WTI da 80 dolar seviyelerine çekildi. Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılacağı beklentisi, küresel petrol arzına ilişkin endişeleri sınırladı.
Piyasalar bundan sonraki süreçte anlaşmanın imzalanıp imzalanmayacağını, Hürmüz Boğazı’ndaki mayın temizleme çalışmalarını ve ABD-İran hattında başlayacak yeni müzakere sürecini izleyecek.
