ABD ile İran arasında temmuz ayından bu yana görece azalan askerî hareketlilik, karşılıklı füze ve insansız hava aracı saldırılarıyla yeniden yoğunlaştı.
ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM), İran Devrim Muhafızlarına bağlı hedeflere yönelik son saldırı dalgasının tamamlandığını duyurdu. İran ise saldırılara, Körfez ülkeleri ve Irak’taki ABD askerî varlıklarını hedef alarak karşılık verdiğini açıkladı.
Bölgedeki yönetimler İran’dan fırlatılan füze ve insansız hava araçlarının büyük bölümünün hava savunma sistemleri tarafından engellendiğini bildirdi. Tarafların vurulan hedefler ve meydana gelen askerî kayıplar hakkındaki açıklamaları bağımsız kaynaklarca bütünüyle doğrulanamadı.
ABD, Devrim Muhafızlarına ait tesisleri hedef aldı
CENTCOM’un açıklamasına göre saldırılarda İran Devrim Muhafızlarına ait hava savunma sistemleri, radar noktaları, haberleşme tesisleri, deniz araçları ve mayın döşeme kapasitesiyle bağlantılı hedefler vuruldu.
ABD yönetimi, operasyonun Hürmüz Boğazı’ndaki ticari gemilere ve bölgede görev yapan Amerikan askerlerine yönelik saldırı girişimlerine karşılık olarak düzenlendiğini savundu.
İran medyası ise ülkenin güneyi başta olmak üzere Hürmüz Boğazı çevresindeki birçok noktada patlamalar meydana geldiğini bildirdi. Huzistan, Sirik, Minab, Keşm Adası ve Bender Abbas çevresinin saldırılardan etkilendiği aktarıldı.
İran’dan bölgedeki ABD üslerine misilleme
İran Devrim Muhafızları, ABD’nin saldırılarına Ürdün, Bahreyn, Kuveyt ve Irak’taki hedeflere füze ve insansız hava araçları göndererek karşılık verildiğini açıkladı.
Ürdün ordusu, ülkeye yönelen 10 balistik füzenin hava savunma sistemlerince etkisiz hâle getirildiğini, bazı füzelerin ise yerleşim bulunmayan alanlara düştüğünü bildirdi. ABD’li yetkililer, Ürdün’deki Amerikan tesislerine yönelik saldırılarda ilk belirlemelere göre can kaybı yaşanmadığını açıkladı.
Bahreyn yönetimi İran’dan gelen hava saldırısının engellendiğini duyururken Kuveyt’te bir insansız hava aracının yerleşim bölgesinde yangına yol açtığı bildirildi. Kuveyt makamları olayda can kaybı bulunmadığını açıkladı.
İran ayrıca Irak Kürdistan Bölgesel Yönetimi sınırları içindeki Erbil’de bulunan ABD tesislerini vurduğunu ileri sürdü. Tahran yönetimi, saldırılarda askerî teçhizat ve depoların hedef alındığını savundu. ABD tarafından bu iddiaları doğrulayan ayrıntılı bir açıklama yapılmadı.
İran’da sivil kayıplar bildirildi
İran Kızılayı, Hürmüz Boğazı yakınlarındaki Sirik bölgesinde bir düğünün yapıldığı alana mühimmat veya füze parçası isabet ettiğini açıkladı. İran makamlarının son açıklamalarına göre olayda aralarında dört yaşında bir çocuğun da bulunduğu beş kişi yaşamını yitirdi.
Yaralı sayısına ilişkin açıklamalar ise farklılık gösterdi. İran Kızılayı en az 50 kişinin yaralandığını bildirirken yerel yetkililer bu sayıyı 68 olarak açıkladı.
Huzistan eyalet yönetimi de üç ayrı noktaya düzenlenen saldırılarda yedi kişinin hayatını kaybettiğini, sekiz kişinin yaralandığını duyurdu.
CENTCOM sivillerin bilinçli olarak hedef alındığı iddiasını reddetti. Sirik’teki saldırının kaynağı ve mühimmatın hedefinden sapıp sapmadığına ilişkin ABD Savunma Bakanlığının henüz kesin bir değerlendirme açıklamadığı bildirildi.
Trump’tan yeni saldırı tehdidi
ABD Başkanı Donald Trump, son saldırıların İran’ın Hürmüz Boğazı’na mayın yerleştirme girişimleri ve Ürdün’deki ABD tesislerini hedef alan füze saldırıları nedeniyle düzenlendiğini savundu.
İran’ın misillemelerini sürdürmesi durumunda daha geniş kapsamlı saldırılar düzenleneceği tehdidinde bulunan Trump, Tahran yönetimini müzakere masasına dönmeye zorlamaya çalışmadığını ileri sürdü.
İran yönetimi ise saldırıların uluslararası hukukun ihlali olduğunu belirterek karşılık vermeyi sürdüreceğini açıkladı. Tahran, ABD ordusuna destek sağlayan bölge ülkelerinin de daha ağır sonuçlarla karşılaşabileceği uyarısında bulundu.
Hürmüz Boğazı yeniden gerilimin merkezinde
Son saldırıların önemli bölümünün Hürmüz Boğazı çevresinde gerçekleşmesi, küresel enerji sevkiyatına ilişkin kaygıları artırdı.
İran Devrim Muhafızları, ABD’nin saldırılarının boğazdaki ticari gemi geçişlerini daha fazla sınırlandıracağını duyurdu. Çatışmalar başlamadan önce dünya petrol tüketiminin yaklaşık beşte birinin bu güzergâhtan taşınması, bölgedeki askerî gelişmelerin enerji piyasalarını doğrudan etkilemesine yol açıyor.
Karşılıklı saldırıların ardından Brent petrolün varil fiyatı 95 doların üzerine çıktı. Küresel borsalarda kayıplar yaşanırken tahvil faizleri ve dolar yükseldi.
ABD ve İran arasında yeniden başlayan yoğun saldırıların yeni bir ateşkes girişimine dönüşüp dönüşmeyeceği belirsizliğini koruyor. Bölge ülkeleri ise çatışmaların daha geniş bir coğrafyaya yayılabileceği uyarısında bulunuyor.
