ABD ile İran arasında yürütülen dolaylı görüşmelerde yeni bir diplomatik aşamaya gelindiği iddia edildi. Axios’un iki ABD’li yetkili ve arabuluculuk sürecine yakın bölgesel bir kaynağa dayandırdığı haberine göre taraflar, mevcut ateşkesi 60 gün uzatacak ve nükleer program başlığında yeni müzakerelerin önünü açacak bir mutabakat zaptı üzerinde anlaştı.
Haberde, söz konusu metnin savaşın başlamasından bu yana taraflar arasında kaydedilen en önemli diplomatik gelişmelerden biri olabileceği belirtildi. Ancak anlaşmanın henüz kesinleşmediği, nihai karar için Trump’ın onayının gerektiği aktarıldı. Axios’a konuşan kaynaklara göre Trump, anlaşmanın ayrıntıları hakkında bilgilendirildi ancak karar vermek için birkaç gün daha değerlendirme yapmak istedi.
Hürmüz Boğazı ve abluka
Mutabakat taslağında Hürmüz Boğazı’ndaki ticari deniz taşımacılığının kesintisiz sürdürülmesine yönelik bir düzenlemenin de yer aldığı öne sürüldü. Buna göre İran’ın 30 gün içinde boğazdaki mayınları temizlemesi, ABD’nin ise İran gemileri ve limanlarına yönelik deniz ablukasını kademeli biçimde kaldırması planlanıyor.
Bu başlık, küresel petrol sevkiyatı açısından kritik öneme sahip Hürmüz Boğazı’nda gerilimin azaltılması bakımından müzakerelerin en önemli unsurlarından biri olarak değerlendiriliyor.
Nükleer program için yeni müzakere süreci
Mutabakat metninde İran’ın nükleer silah geliştirmeyeceğine dair bir taahhüt de yer alacak. İlk müzakere başlıklarının ise İran’ın yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyum stoklarının geleceği ve uranyum zenginleştirme faaliyetlerinin sınırlandırılması olması bekleniyor.
Washington yönetiminin de bu süreçte yaptırımların hafifletilmesi, İran’ın petrol ihracatına yönelik bazı muafiyetler ve dondurulmuş İran fonlarının serbest bırakılması gibi başlıkları görüşmeye açık tuttuğu öne sürüldü.
İsrail ve Hizbullah maddesi iddiası
Taslak metinde İsrail ile Hizbullah arasındaki çatışmaların sona erdirilmesine ilişkin bir maddenin de bulunduğu ileri sürüldü. Bu başlığın Trump yönetimi ile İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu arasında görüş ayrılığı yarattığı iddia edildi.
ABD tarafının, İran’ın bölgedeki müttefik ve vekil güçlere verdiği desteği de ilerleyen görüşmelerde gündeme getirmeyi planladığı aktarıldı. Ancak İran’ın mutabakata ilişkin resmi kabul açıklaması henüz yapılmadı.
Mutabakatın Trump tarafından onaylanması halinde, ABD-İran hattında ateşkesin uzatılması ve nükleer program konusunda daha kapsamlı müzakerelere geçilmesi bekleniyor.
