Askersiz, silahsız bir dünya düş(ünce)leri

Kazanana bir çikolata vereceğini söyleyen “Beyaz “Adam”a, yarışı hep birlikte el ele bitiren Güney Afrikalı çocukların verdiği cevap “ubuntu”. Gözle görülemeyen şekillerde hepimizin birbirimize bağlı olduğunun, insanlığın bir bütün olduğunun, başkalarıyla paylaşarak ve çevremizdekileri önemseyerek kendimizi gerçekleştirdiğimizin farkına varmanın adı ubuntu.

Antalya kaynaklı Ubuntu Yayınları, ubuntu felsefesini hayata geçiren bir yazarla, Hasan Kıyafet ile bir söyleşi yayımladı… Şimdilerde Yalova’da yaşayan, ama o dönemde Antalya’da oturan Hasan Kıyafet, sorulara içtenlikle yanıt vermiş: “Gerçek mutluluğu, sevdayı yazabilmek için bazı engellerin mutlaka ortadan kalkması gerektiğine inandım hep! Ohoo, yazacak çok şey var. Onun için devrimi görene dek ölmek yasak.” Hasan Kıyafet’in bu talebi, bu umudu, bu heyecanı onun hayata bakışını belirliyor.

Faruk Demirel, Hasan Kıyafet’le yaşamının tüm dönüm noktalarını konuşmuş. Adını duyan herkesin, elli yıldır andığı “Komünist İmam”dan başlayan yazarlığı ama öncesinde öğretmenliği bir anlamda kısa bir Türkiye tarihi. Sosyal, siyasal, ekonomik, ekolojik çerçevede özellikle işçilerin yanından bakan bir ülke tarihi aslında. “Tezli roman” olarak ilk örneklerden biri Komünist İmam; okura ulaştıktan sonra aradan geçen bunca yılda yaşından fazla basılmış ve hâlâ okunuyor. Okunuyor, çünkü Kıyafet’in akıcı dili, başarılı kurgusu, anlatılan hikaye; aslında hepimizin -ve ne yazık ki hâlâ- yaşamı. Bir asra yaklaşan yaşamı boyunca hep hayatın içinden öyküler, romanlar yazmış Kıyafet. Sayısını hatırlaması pek mümkün değil yazdığının, Eşi Leyla Kıyafet’le birlikte çocuk kitaplarından tutun da, çevirilere kadar… Müdürlüğünü yaptığı okulda yaşananları anlatmış, pedagojik sorunları ve yaşamın getirdiklerini, öğrencilerin yaşadıklarını… Hapse atılmış, Yılmaz Güney’le kalmış, onu anlatmış… Almanya’ya gitmiş, “adam, gezmeye gitmişsin, otur oturduğun yerde” diye düşünmemiş, gastarbeiter olarak en zorlu işlerde, en sıkıntılı yerlerde yaşayanların romanını yazmış. Hrant Dink öldürülmüş, Hasan Kıyafet onunla ilgili de kitap yazmış. Barajlar Kralı Süleyman Demirel döneminde (şimdi sadece yollar ve işlevsiz havalimanları yapılıyor ülkenin ekonomik kalkınması adına) işçi olarak çalıştığı şantiyeyi yazmış: “Baraç”. Bir de “Radar” var, teknolojiyle hayatı buluşturduğu… Yaşamın devinimi içerisinde her şey değişiyor; Hasan Kıyafet’in konuları da hayatın içinden geldiği için gelişen teknolojinin insanları, yaşamı, yaşama bakışı ne denli değiştirdiğini de izletiyor okura.

“İnsanları doğduğu topraklardan kendi isteği dışında, başka yerlere taşımak dolaylı bir cinayettir. İnsanın anayurdu çocukluğudur. Ulusu da konuştuğu dildir” sözleriyle başlıyor anlatmaya… Günümüzün, sadece bizde değil, hemen tüm dünya üzerinde en büyük devinimi olan göç(menlik)le başlıyor yaşamı. Anne baba göçmüş, kendisi göçmüş, çocukları göçmüş… Kimi ekonomik, kimi siyasal, kimi ekolojik, kimi sosyal nedenlerle mülteci olmuş Kıyafet’ler de… Kitapta sadece Faruk Demirel yok, Kamile Yılmaz, Tacim Çiçek, Orhan Kocadağ, Şehmuz Ay, Ali Özenç Çağlar, Aysel Korkut, Zafer Köse, Mesut Kaplan, Refik Baskın, Nuri Taner, Turgay Değirmenci, Hasan Göztepe, Celal Karaca da yazdıklarıyla Hasan Kıyafet’i daha kapsamlı tanımamızı sağlıyor.

Biz düzeni, düzen de bizi…

Hayata “ben bunu anlatmak istiyorum, herkes bilsin” diye bakınca ister istemez kağıdın başına oturuyor insan kalemi eline alıp. Sadece anlatmakla kalmıyor Hasan Kıyafet, bilgilendirmeye de gayret ediyor. Onunla da yetinmeyip estet bakışla zaman dilimini de uzatıyor kuşkusuz. Bir yerden bir yere göçünce yeni insanlar, yeni yerler, yeni “sömürü” düzeni, yeni ilişkiler yaşandıkça soruyor kendi kendine… Niye?

Sistem bizi değiştirirken biz de sistemi değiştirmek için çalışıyoruz. Örgütlü olunduğunda sistemi değiştirmek mümkün kuşkusuz; değil mi ki, her zaman ve hep devrimciler kazanmış. Eskiyen çürür zaten.

Devrimi Bekleyen Adam, Hasan Kıyafet
Faruk Demirel
Ubuntu Yayınları, Eylül 2025, 192 s.