Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi, eski HDP eş genel başkanları Selahattin Demirtaş ve Figen Yüksekdağ’ın tutukluluklarını yeniden gündemine aldı. Komite, 15-16 Eylül’de gerçekleştirdiği insan hakları toplantısında iki siyasetçinin derhal serbest bırakılması yönündeki çağrısını tekrarladı.
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) kararlarının uygulanmasını denetlemekle görevli Komite, Demirtaş ve Yüksekdağ hakkındaki dosyaları “Selahattin Demirtaş No. 2 dava grubu” kapsamında inceledi.
Kararda, ulusal mahkemelerin dayandığı delillerin tutukluluğu ve mahkûmiyetleri haklı göstermek bakımından yetersiz olduğu değerlendirmesine yer verildi. Türkiye’deki bütün kamu kurumlarının ve yargı mercilerinin AİHM kararlarını yerine getirme konusunda ortak sorumluluk taşıdığı vurgulandı.
AYM ve istinaf mahkemesine eleştiri
Bakanlar Komitesi, Demirtaş ve Yüksekdağ’ın başvurularının Anayasa Mahkemesi ile bölge adliye mahkemelerinde sonuçlandırılmamasından duyduğu kaygıyı da bildirdi. İlgili yargı makamlarından dosyaları daha fazla gecikmeden ve AİHM’nin tespitleri doğrultusunda ele almaları istendi.
Komite, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’ne taraf ülkelerin AİHM kararlarını uygulama yükümlülüğünün koşulsuz olduğunu hatırlattı. Türkiye’den iki siyasetçinin serbest bırakılmasını sağlayacak bütün imkânların kullanılması talep edildi.
Dosyanın Aralık 2026’da yapılacak Bakanlar Komitesi toplantısında yeniden değerlendirilmesi kararlaştırıldı.
AİHM siyasi amaç tespiti yapmıştı
AİHM, Demirtaş hakkında 2020’de verdiği Büyük Daire kararında, tutukluluğun makul suç şüphesine dayanmadığı ve çoğulculuğu bastırarak siyasi tartışma alanını sınırlandırma amacı taşıdığı sonucuna varmıştı. Mahkeme, Türkiye’den Demirtaş’ın derhal serbest bırakılmasını istemişti.
Yüksekdağ ve diğer eski HDP milletvekillerine ilişkin kararda da milletvekili dokunulmazlıklarının kaldırılmasının öngörülebilir olmadığı, siyasetçilerin konuşmaları nedeniyle tutuklanmalarının ifade özgürlüğü ve siyasi faaliyet haklarını ihlal ettiği belirtilmişti.
Komite, daha sonraki AİHM kararlarının da ulusal mahkemelerin Demirtaş ve Yüksekdağ hakkında kullandığı delillerin tutukluluk veya mahkûmiyet için yeterli olmadığı yönündeki değerlendirmesini güçlendirdiğini kaydetti.
Kasım 2016’dan beri cezaevindeler
Selahattin Demirtaş ile Figen Yüksekdağ, HDP milletvekillerine yönelik operasyonlar kapsamında 4 Kasım 2016’da gözaltına alınarak tutuklandı. İki siyasetçi, kamuoyunda “Kobani davası” olarak bilinen dosyada 2024’te uzun süreli hapis cezalarına mahkûm edildi.
Demirtaş Edirne F Tipi Cezaevi’nde, Yüksekdağ ise Kocaeli Kandıra F Tipi Cezaevi’nde tutuluyor. Haklarındaki kararların kesinleşmesine ilişkin yargısal süreç devam ediyor.
Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesinin kararları doğrudan tahliye işlemi yerine geçmiyor. Ancak Türkiye, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 46. maddesi uyarınca kesinleşen AİHM kararlarına uyma yükümlülüğü taşıyor. Komite de üye devletlerin bu kararları uygulayıp uygulamadığını denetliyor.
