Avrupa Birliği savunma bakanları, Birliğin güvenlik kapasitesini artırmayı amaçlayan Avrupa için Güvenlik Eylemi (SAFE) programı kapsamında sekiz üye ülkenin ulusal yatırım planlarını onayladı. Belçika, Bulgaristan, Danimarka, İspanya, Hırvatistan, Güney Kıbrıs, Portekiz ve Romanya’nın sunduğu planların toplam değerinin 38 milyar euro olduğu açıklandı. Bu onayla birlikte Avrupa Komisyonu’nun ilgili ülkelerle kredi anlaşmaları yaparak ön finansman ödemelerine başlamasının önü açıldı.
AB Konseyi Dönem Başkanlığı’nı yürüten Güney Kıbrıs’ın Savunma Bakanı Vasilis Palmas, alınan kararların Birliğin savunma alanında somut adımlar attığını gösterdiğini belirterek, SAFE aracının kritik güvenlik ihtiyaçlarını güçlendirmeyi amaçladığını ifade etti.
Söz konusu sekiz ülke, SAFE kapsamında mali destek başvurusu yapan 19 üye devlet arasında yer alıyor. Bakanlar onayı, talep edilen fonların yüzde 15’ine kadar ön ödeme yapılmasına imkân tanırken, sonraki dilimlerin serbest bırakılması ülkelerin sunacağı ilerleme raporlarına bağlı olacak.
Öte yandan Estonya, Yunanistan, İtalya, Letonya, Litvanya, Polonya, Slovakya ve Finlandiya’nın toplam 74 milyar euro değerindeki planları da Avrupa Komisyonu tarafından daha önce onaylandı. Bu planların nihai onayının 17 Şubat’ta Brüksel’de düzenlenecek ekonomi bakanları toplantısında verilmesi bekleniyor. Çekya, Fransa ve Macaristan’ın planlarının değerlendirme süreci ise devam ediyor.
SAFE programı, Avrupa Komisyonu’nun 2030’a kadar savunma alanına 800 milyar euroya kadar kaynak aktarılmasını hedefleyen “Hazırlık 2030” stratejisinin bir parçası olarak tasarlandı. Program kapsamında mühimmat, füze sistemleri, topçu platformları, insansız hava araçları, hava savunma sistemleri, siber güvenlik çözümleri ve yapay zekâ tabanlı askeri teknolojilerin tedariki öncelikli alanlar arasında yer alıyor.
Programın önemli şartlarından biri, satın alınacak ekipmanların Avrupa üretimi olması ve bileşen maliyetlerinin yüzde 35’inden fazlasının AB, AEA-EFTA ülkeleri veya Ukrayna dışındaki ülkelerden gelmemesi. Bu kriter, Avrupa savunma sanayisinin güçlendirilmesini hedefliyor.
AB ayrıca Kanada ile, Kanadalı şirketlerin SAFE kapsamında yapılacak alımlara katılımını mümkün kılacak bir anlaşma için yetki verdi. Anlaşma, Avrupa Parlamentosu’nun onayının ardından yürürlüğe girecek. Kanada böylece programa dahil olan ilk Avrupa dışı ülke olacak.
Birlik yetkilileri, SAFE’e yönelik başvuruların başlangıçta öngörülen 150 milyar euro sınırını aşan talepler içerdiğini ve programa ilginin önümüzdeki dönemde daha da artabileceğini belirtiyor.
