Gelîye Zilan’ın Unutulmayan Yarası, 28.03 2026 tarihinde İsmail Beşikçi Vakfı’nda izlediğimiz Dîwarê me jî Hilweşandin adlı belgesel, sadece bir film değil; bastırılmış bir hafızayı, susturulmuş bir tarihi ve görmezden gelinmiş bir acıyı yeniden gün yüzüne çıkardı.
Yönetmen Nihat Gültekin, 1930 yılında Gelêye Zilan’da yaşanan katliamı ele aldığı belgeseliyle yalnızca bir anlatı kurmadı; aynı zamanda bir hafıza inşa etti. Ve belki de en kıymetlisi buydu: Unutturulmak isteneni hatırlatmak.
Yarım saatlik bu belgesel, süresiyle değil, taşıdığı yükle ağırdı. Çünkü anlatılan sadece 1930 yılına ait bir katliam değildi. O günle başlayıp yıllara yayılan bir korkunun, bir suskunluğun ve sistematik bir baskının hikâyesiydi. Sistemin yürüttüğü politikalar sonucunda, o coğrafyada yaşayan insanların hafızasına kazınan bir kaygı, bir şüphe ve en derininde bir sessizlik vardı. Belgeselde yer alan tanıklıklar, tarihin kitaplara sığmayan yüzünü gözler önüne seriyordu. O günleri yaşayan bir insanın sesi, aslında hepimizin duyması gereken bir hakikatti.
Ve belki de en çarpıcı olanı…Katledilen 18 insanın mezarı.
Tek bir yerde.
İsimsiz.
Sessiz.
Unutturulmuş. Yan yana dizilmiş taşlar…
İkişer sıra halinde…
Sanki tek bir mezarmış gibi…Oraya baktığınızda, bunun bir mezarlık olduğunu anlayabilirsiniz belki. Ama bir katliamın izi, bir toplu acının hafızası olduğunu anlamanız neredeyse imkânsızdır. İşte tam da bu yüzden bu belgesel önemli. Çünkü bazı mezarların taşı yoktur. Bazı acıların adı yazmaz. Bazı katliamlar ise sadece hatırlanmadıkça yok sayılır. Kürt tarihi, uzun yıllardır baskı, inkâr, şiddet ve zulümle sınanıyor. Ancak asıl mücadele, sadece yaşamak değil; hatırlamak ve hatırlatmaktır.
Nihat Gültekin’in yaptığı tam olarak budur.
Bu belgesel, bir sanat eseri olmanın ötesinde, bir direniş biçimidir. Bir yüzleşme çağrısıdır. Ve en önemlisi, geleceğe bırakılmış bir hafıza kaydıdır. Çünkü unutulan her şey, bir gün yeniden yaşanma riski taşır. Ve hatırlamak… Bazen en güçlü direniştir.
Teşekkürler Nihat Gültekin. Bir filmi değil, bir hafızayı yeniden var ettiğin için.
