Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri Antonio Guterres, stratejik nükleer silahların sınırlandırılmasını öngören Yeni Stratejik Silahların Azaltılması Anlaşması’nın (New START) sona ermesinin, küresel barış ve güvenlik açısından ciddi bir tehlikeye işaret ettiğini açıkladı. Guterres, ABD ve Rusya’ya yeni bir anlaşma için müzakere masasına dönme çağrısında bulundu.
BM Genel Sekreter Sözcülüğü tarafından yayımlanan yazılı açıklamada Guterres, New START’ın gece yarısı itibarıyla sona ermesiyle birlikte, yarım yüzyılı aşkın bir süredir ilk kez ABD ve Rusya’nın stratejik nükleer silahlarına yönelik bağlayıcı herhangi bir uluslararası sınırlamanın kalmadığını vurguladı. Bu durumun son derece kritik bir döneme işaret ettiğini belirten Guterres, nükleer risklerin arttığına dikkat çekti.
ABD ve Rusya’nın dünya genelindeki nükleer silah stokunun büyük bölümünü elinde bulundurduğunu hatırlatan Guterres, Soğuk Savaş döneminde ve sonrasında yürütülen nükleer silah kontrolü süreçlerinin büyük felaketlerin önlenmesine katkı sağladığını ifade etti. Guterres, New START’ın binlerce nükleer silahın azaltılmasını kolaylaştırdığını ve bu mekanizmanın küresel güvenliği güçlendirdiğini belirtti.
Anlaşmanın, nükleer silahların kullanılma riskinin son on yılların en yüksek seviyesine çıktığı bir dönemde sona erdiğine işaret eden Guterres, “Her iki devleti de gecikmeden müzakere masasına dönmeye ve ortak güvenliği güçlendirecek yeni bir çerçeve üzerinde anlaşmaya varmaya çağırıyorum” dedi.
Öte yandan Rusya Dışişleri Bakanlığı, New START’ın uzatılmasına yönelik girişimlerin ABD tarafından karşılık bulmadığını açıklamıştı. Bakanlık, anlaşmanın süresinin dolmasıyla birlikte tarafların artık yükümlülüklere bağlı olmadığını ve bundan sonraki adımlarını serbestçe belirleyebileceğini duyurdu.
2010 yılında imzalanan New START, ABD ile Rusya arasında yürürlükte kalan son nükleer silah kontrol anlaşması olma özelliğini taşıyordu. Anlaşma, uzun menzilli nükleer savaş başlıkları ile bu başlıkları taşıyan füze sistemlerine sınırlamalar getiriyordu. Rusya, geçen yıl anlaşma yükümlülüklerine bir yıl daha uyacağını açıklamış, bu sürenin de sona erdiği bildirilmişti.
Stockholm Uluslararası Barış Araştırmaları Enstitüsü (SIPRI) verilerine göre, Rusya 5 bin 459, ABD ise 5 bin 177 nükleer savaş başlığıyla dünyada en fazla nükleer silaha sahip iki ülke konumunda bulunuyor. Çin’in nükleer savaş başlığı sayısının ise 600’ün biraz üzerinde olduğu tahmin ediliyor.
