Türkiye’de bazı yatırım fonlarının ödeme yükümlülüklerini karşılayamamasıyla başlayan kriz büyüyor. Sermaye Piyasası Kurulunun (SPK) aldığı kararlar kapsamında yedi portföy yönetim şirketine bağlı toplam 131 fonun tasfiye edilmesi kararlaştırıldı.
Son verilere göre tasfiyeye alınan fonlarda yaklaşık 17 milyar dolarlık yatırım bulunuyor. Fonların 300 bin yatırımcıya ait 500 binden fazla hesabı kapsadığı bildirildi. Tasfiye işlemlerini İş Bankası ile kamu bankası Ziraat Bankası yürütecek.
Sürecin üç aya kadar uzayabileceği belirtilirken yatırımcılara yapılacak ödemelerin miktarı, fonların portföylerindeki varlıkların hangi fiyatlardan satılabileceğine bağlı olacak.
Krizin merkezinde likit olmayan hisseler var
Krizin, bazı fonların düşük işlem hacmine sahip şirket hisselerinde yoğunlaşması sonucu ortaya çıktığı belirtiliyor. Fonların bağlantılı ya da sınırlı sayıda şirkete ait hisselere büyük tutarlarda yatırım yapması, bu hisselerin fiyatlarını ve fonların açıklanan değerlerini hızla yükseltti.
Yüksek getiri oranları yeni yatırımcıların fonlara yönelmesine yol açarken piyasadaki düzenlemelerin ardından başlayan çıkış talepleri sistemin kırılganlığını ortaya çıkardı. Portföy yönetim şirketlerinden bazılarının yatırımcıların nakit taleplerini zamanında karşılayamaması üzerine satış dalgası genişledi.
Fonların ellerindeki düşük likiditeli hisseleri elden çıkarmaya başlaması, borsadaki kayıpları daha da artırdı. BIST 100 endeksi hafta içinde sert düşüş yaşarken son haftalık kaybını Mart 2025’ten bu yana görülen en yüksek seviyeye taşıdı.
38 kişi hakkında suç duyurusu
SPK, Katılımevim, Gündoğdu Gıda ve Destek Finans Faktoring hisselerinde manipülasyon yapıldığı iddiasıyla 38 kişi hakkında savcılığa suç duyurusunda bulundu. Şüphelilere iki yıl süreyle işlem yasağı getirildi.
Soruşturma kapsamında dört yönetici tutuklanırken onlarca kişi hakkında yurt dışına çıkış yasağı ve mal varlığı tedbiri uygulandı. Fon yönetimindeki işlemler ile bağlantılı şirketler arasındaki para ve hisse hareketlerinin incelendiği bildirildi.
Piyasaya 300 milyar liralık likidite
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, piyasalardaki nakit sıkışıklığını azaltmak amacıyla haftalık repo fonlamasını 300 milyar liraya yükseltti. Bankaların para piyasalarındaki borçlanma sınırları da artırıldı.
SPK ayrıca kredili hisse işlemlerinde uygulanması gereken asgari özkaynak oranını geçici olarak yüzde 35’ten yüzde 20’ye indirdi. Düzenlemeyle aracı kurumlar üzerindeki teminat baskısının hafifletilmesi ve zorunlu satışların sınırlandırılması amaçlandı.
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, sorunlu fonların sektörün yaklaşık yüzde 10’unu oluşturduğunu belirterek krizin “karantinaya alındığını” ve sistemik risk bulunmadığını savundu. Buna karşılık piyasa uzmanları, benzer krizlerin önlenebilmesi için fonların ilişkili şirketlere yaptığı yatırımların ve likit olmayan hisselerdeki yoğunlaşmanın daha sıkı denetlenmesi gerektiğini belirtiyor.
