Dünyanın önde gelen sanayileşmiş ekonomilerinden oluşan G7, petrol ve motorin piyasasındaki sıkışmaya karşı stratejik rezervleri devreye sokma kararı aldı. Ortak açıklamaya göre 100 milyon varillik sevkiyat hemen başlayacak ve dört aylık bir takvim içinde gerçekleştirilecek.
Plan kapsamında ilk 20 günde önemli miktarda motorinin piyasaya sunulması öngörülüyor. Ancak ham petrol, motorin ve diğer rafine ürünlerin toplam içindeki payları ile ülkelerin sağlayacağı miktarlar henüz ayrıntılı olarak açıklanmadı.
Motorin arzına öncelik verilecek
G7’nin kararında özellikle Avrupa ve ABD’de yükselen motorin fiyatları etkili oldu. İran savaşı nedeniyle Körfez ülkelerinden yapılan sevkiyatların aksaması, Rusya’nın ihracatındaki düşüş ve rafineri kapasitesinin daralması küresel motorin arzını baskıladı.
Uluslararası Enerji Ajansının eylül raporunda, Körfez ülkelerinin motorin ihracatının savaş öncesindeki düzeyin yaklaşık dörtte birine gerilediği belirtildi. Rusya’daki rafineri kesintileri de küresel piyasadaki açığı büyüttü.
G7 ülkeleri ayrıca kendi aralarında enerji ürünlerine yönelik ihracat kısıtlaması uygulamama taahhüdünde bulundu. Bu kararın, Washington’ın gündeme getirdiği ABD motorin ihracatını sınırlandırma seçeneğini devre dışı bırakması bekleniyor.
Fiyatlar açıklamanın ardından geriledi
Rezerv kararının duyurulmasının ardından petrol ve motorin fiyatlarında düşüş görüldü. Brent petrol gün içinde yüzde 1’in üzerinde değer kaybederken Avrupa ve ABD motorin vadeli işlemlerindeki gerileme daha belirgin oldu.
Uluslararası Enerji Ajansı Başkanı Fatih Birol, açıklamanın ardından petrol fiyatlarının yaklaşık 5 dolar gerilediğini belirterek ihtiyaç duyulması hâlinde yeni rezervlerin de piyasaya çıkarılabileceğini söyledi.
Önceki rezerv kararının devamı mı?
Yeni müdahalenin, mart ayında açıklanan 400 milyon varillik olağanüstü rezerv planına ek olup olmadığı henüz netleşmedi. G7 açıklamasında daha önce yerine getirilen taahhütlerin dikkate alınacağı belirtildi. IEA verilerine göre mart ayında kararlaştırılan rezerv miktarının yaklaşık üçte ikisi piyasaya verilmiş durumda.
Enerji uzmanları, rezerv kullanımının kısa vadede fiyatları baskılayabileceğini ancak savaş, güvenlik sorunları ve rafineri kapasitesindeki daralma devam ettiği sürece kalıcı çözüm sağlamayacağı görüşünde.
