Mehmet Yeşiltepe
Picasso,
Bombalanmış İspanya’yı anlatır Guernica’da.
Gazze’nin her anı birer Guernica’dır,
İsrail’in ölüm kusan makinaları altında…
Emperyalist saflaşmanın Filistin’e yararı yok
Artık çok kutuplu hegemonya ve paylaşım savaşı koşullarında yaşanan bölgesel çatışmalar, vekalet savaşları ve kaygan nitelikteki saflaşmalar, nitelikleri ve önlerine koydukları amaç itibariyle halkların/ezilenlerin yararına bir sonuç doğurmuyor. Ezilenlerin sorunlarının çözümüne dair beklentileri buradan kurmak, sınıf olgusuna ve emperyalizme dair bir kavrayış sorununa işarettir.
Örneğin Çin’in sermaye ihracında bulunurken, borç/kredi verirken IMF gibi siyasal yaptırımlarda bulunmadığını söyleyerek olumluluk atfı içeren değerlendirmeler yapmak, kimileri için tamamen duygusal ve psikolojik nedenlerledir, kimileri için de bir sınıfsal bakış sorununa işarettir.
İncelendiğinde görülecektir ki Çin’in kurduğu ilişkilerde, “Kuşak-Yol” projesinde olduğu gibi “Borç Tuzağı Diplomasisi” olarak adlandırılan politikalar uygulanmakta veya Afrika vb. ülkelerde girilen ilişkilerde ucuz işgücü dahil sermaye ihracının bilinen tüm gerekleri yerine getirilmektedir.
Küresel ayrışma ve saflaşmanın Filistin sorununa yansımasına baktığımızda da sanıldığının veya temenni edildiğinin aksine, Rusya ve Çin’in ezilenden yani Filistin’den değil çıkarlarından yana olduğunu görürüz. ABD, İngiltere, AB, Japonya, Kanada ve Avustralya zaten daha önce de olduğu gibi İsrail’in yanında açıkça ve tereddütsüz biçimde yer aldı. Bu denli açık ve fütursuzca desteğin, Batı’nın bugüne kadarki “biçimsel” de olsa telaffuz ettiği “değerlerle” nasıl bağdaşacağını veya ne türden sonuçlar doğuracağını önümüzdeki süreçte göreceğiz.
Çin komünist değil, Rusya da Sovyetlerin mirasçısı değil
Yukarıda özetlediğimiz kutuplaşma ve saflaşma tablosunun Filistin’in giderek kötüleşen yaşam koşulları üzerinde hemen hiçbir olumlu etkisinin olmadığını söylemek mümkün. Buradaki yanılgılarda rolü olduğunu düşündüğümüz olgulardan biri de Rusya’nın sanki Sovyetlerin devamıymış gibi algılanmasıdır. Sovyetler Birliği sosyalist bir yapılanmaydı, dolayısıyla da İsrail’i tanımış olsa da FKÖ’ye hemen her alanda destek sağlamıştı.
Objektifi büyüterek baktığımızda bugün Rusya’nın gerek liderler arasındaki ilişki bağlamında gerekse politikaları açısından İsrail’le çok yakın ilişkiler içerisinde olduğunu görürüz. Örneğin 2014’te Rusya’nın Kırım’ı ilhakı sürecinde BM Genel Kurul oturumundaki karara İsrail’in katılmaması, benzer şekilde Ukrayna işgalinden sonra Rusya’ya uygulanan yaptırımlara uymaması ve Ukrayna’ya silah göndermemesi, bugün Rusya’nın neden Filistin sorununda aktif rol almadığına dair önemli ipuçlaveriyor.
ABD ve AB dahil pek çok devlet gibi Rusya’nın da “iki devletli çözüm”e destek vermesi, söylem düzeyde kalan bir olgudur. Benzer şekilde Hamas’ın Moskova’da büro açması veya PYD’nin temsilcilik açması, Rusya’nın küresel bir aktör olarak bölgede ve uluslararası sorunlarda biçimsel rol almasının ötesinde önemli işlevler taşımıyor. 7 Ekim sonrasında özellikle İsrail saldırılarıyla beraber Putin’in söylemi Filistin’den yana oldu. Hatta bir Hamas heyeti, İran Dışişleri Bakanı’yla birlikte Moskova’yı ziyaret etti. Ama bunun da sahada fiili bir karşılığının olduğunu söyleyemeyiz.
Bugünkü küresel tablo öylesine kaygan bir zemine ve karmaşık denklemlere sahip ki örneğin Rusya Filistin’de şu veya bu oranda, Müslüman Kardeşler’le ilişkili olarak bilinen Hamas’la temas kurarken, Libya’da Müslüman Kardeşler’e yakınlığı ile bilinen Trablus’taki yönetime karşı Hafter’e destek veriyor.
Bir diğer küresel aktör Çin ise dünya ölçeğinde dünden bugüne sarkan karşıtlıkları ve saflaşmaları zorlayan türden ilişkilere giriyor. İran’daki yatırımlar ve üs kurma adımının yanında Suudi Prensi Salman Pekin’de karşılanıyor. BAE ve İsrail Çin’in en çok yatırım yaptığı ülkeler olarak biliniyor. Bölgeyle ticaret hacmi 400 milyar doları bulurken, İsrail en büyük ikinci ticaret ortağı haline gelmiş durumda. Çatışmaların başladığı süreçte ise bir taraftan diğer ülkeler gibi “iki devletli çözümü” desteklerken diğer taraftan “İsrail ve Filistin’in dostuyuz” biçiminde açıklamalar yaparak tam da dönemsel politikaları gereği hiçbir aktörü yok saymıyor. Nitekim sermayenin tercihleri doğrultusunda Filistin’e sembolik düzeyde yatırım yaparken İsrail’e 900 milyon dolarlık yatırım yapmış durumda.
Özetle İsrail’in hiçbir ölçü ve yasaya sığmayan bugüne kadarki saldırıları karşısında bugüne dek ne Rusya ne de Çin’den Filistin’e önemli oranda destek gelmedi veya İsrail’e karşı bir duruş geliştirilmedi. Son saldırılarda Çin İsrail’i “meşru savunma sınırlarını aşmakla” eleştirdi; diğer bir ifadeyle eleştirileri bu sınırlar içinde kaldı. Gerek Rusya gerekse Çin’in, İsrail’le ilişkilerin kopmamasını gözeten bir duruşu tercih ettiğini söylemek mümkün.
AB, Filistin’e yılda 600 milyon dolar yardım yaparken, bunu yaklaşık 200 milyon dolarla ABD takip etmekte ve geri kalanını Arap ülkeleri sağlamaktadır. Ancak bu yardımlar büyük ölçüde FKÖ yönetimince paylaşılmakta, geri kalanlarla halkın ancak en temel ihtiyaçları karşılanmaktadır.
Mevcut kutuplaşmada bir taraf olarak anılan BRICS’in kendi içinde de Filistin’e yönelik tutum farklılıkları oldu. Daha da önemlisi küresel sistemdeki mevcut saflaşma ve değişimin Yemen’deki veya Filistin’deki çocukların yaşamı üzerinde görünür olumlu bir etkisi olmadı. Tersine görüldüğü gibi Filistin’in sorunları daha da derinleşti. Çükü dünyadaki ayrışmanın ve yeniden saflaşmanın sebebini de temelini de ezilen halkların sorunlarını gidermek, haksızlıklara çözüm üretmek vb. oluşturmuyor. Saflaşma, insan değil sermaye eksenli. Ortadoğu’da, Asya’da, Afrika’da ve Latin Amerika’da halkların ağırlaşan sorunları, çıkarılan savaşta yaşanan acılar, tekelci güçlerin umrunda bile değil. Ülkelerin büyük çoğunluğu açıktan veya dolaylı biçimde ABD destekli İsrail’in safında yer almayı tercih etmektedir. Filistin saflarında azami çıkarların gözetilmesi, kar oranlarının artırılması, petrol akışında avantaj vb. yok. Ne yazık ki reel politiğin soğuk dünyasında taşlar bu ölçülerle diziliyor. Dolayısıyla da Çin, Rusya gibi artık yeniden pazar paylaşımının küresel aktörlüğünün gereğini yerine getiren ülkelerden ezilenlerden yana olmalarını; piyasanın değil ezilenin haklarını gözetmesini bekleyenler yanlışa düşüyor. Bugün yaşanmakta olan Gazze pratiği, Çin’den parti ismine bakıp komünistlik beklemenin veya Rusya’dan sanki Sovyetler’in mirasçısıymış gibi halklardan/ezilenlerden yana tavır koymasını beklemenin yanılgısını/anlamsızlığını gösterdi.
İsrail’e karşı başka ne yapabiliriz?
Bir kez daha vurgulama ihtiyacı duyuyoruz ki Filistin’de yaşanan, İslami direniş veya din savaşı değil, emperyalizmin ve Siyonizmin saldırılarına/katliamlarına karşı Filistin halkının meşru direnişidir. Güç eşitsizliğinin bu boyutta olduğu bir saldırı zemininde İsrail adına “meşru müdafaa” iddiasında bulunmak aldatıcıdır. İsrail güç kullanımında, süper güç olan müttefiki gibi her zaman büyük bir tekel olmuştur ve savaşı, diğer nedenlerin yanında, birçok ölüm aracının reklamını yapmak için de kullanmaktadır.
Bilinmek durumundadır ki Gazze’de katledilen her Filistinlide, geleceği çalınan her çocukta kaybeden biziz; genelde ezilen halklardır, özelde ilerici insanlıktır. Suriye’de veya Ukrayna’da istediği sonuca ulaşamayan ABD eksenli emperyalist güçlerin Gazze’deki ısrarı, dünyaya biçtikleri deli gömleğini giydirme provasıdır. Bu gerçekliği görünür kılmak ve önüne geçmek için verilecek mücadele, atılacak her adım, gündelik olandan stratejik olana kadar geleceğimizle doğrudan ilintilidir. Bu konuda, kafa bulandırmaktan ve sonuçta karşı tarafa hizmet etmekten başka anlam taşımayan tartışmalar bir kenara bırakılmalı; Gazze için, emperyalizme ve faşist İsrail’e karşı “başka ne yapabiliriz” sorusu öne çıkarılmalıdır.
