Türkiye, Mısır, Ürdün, Katar, Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Pakistan ve Endonezya, Gazze’de kalıcı ateşkese ulaşılması amacıyla yürütülen diplomatik girişimlere ilişkin ortak açıklama yayımladı.
Sekiz ülke, ABD Başkanı Donald Trump yönetiminin desteklediği kapsamlı planın hayata geçirilmesi için hazırlanan yol haritasının İsrail tarafından reddedilmesine tepki gösterdi. Açıklamada İsrail’in tutumunun Gazze’deki savaşın sona erdirilmesi ve bölgede siyasi çözüm sağlanması yönündeki girişimleri sekteye uğrattığı görüşü savunuldu.
İsrail’e “süreci engelleme” suçlaması
Ortak metinde, yol haritasının arabulucu ülkelerin uzun süredir devam eden görüşmeleri sonucunda hazırlandığı kaydedildi. Filistinli grupların da planı kabul ettiği öne sürülürken İsrail’in geri adım atmasının insani krizi ağırlaştıracağı ve bölgesel istikrarsızlığı artıracağı uyarısı yapıldı.
Sekiz ülke, uygulamanın gecikmesi veya güvenlik koşullarının yeniden kötüleşmesi durumunda siyasi sorumluluğun İsrail yönetimine ait olacağını savundu. İsrail’in bağımsız bir Filistin devletinin kurulmasına karşı çıkan açıklamaları da ortak metinde eleştirildi.
Yol haritasında dört temel aşama
Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyinin 2803 sayılı kararıyla desteklenen kapsamlı planın tamamlanmasını amaçlayan yol haritası, Gazze’nin güvenlik ve yönetim yapısının eş zamanlı biçimde değiştirilmesini öngörüyor.
Planın öne çıkan başlıkları şöyle sıralanıyor:
- Gazze’deki silahlı yapıların silahlarının devre dışı bırakılması,
- İsrail askerlerinin belirlenen takvim doğrultusunda bölgeden çekilmesi,
- Uluslararası İstikrar Gücünün Gazze’de görevlendirilmesi,
- İdari yetkinin Gazze Yönetimi Ulusal Komitesine devredilmesi ve yeniden inşa çalışmalarının başlatılması.
Ortak açıklamada bu adımların birbirinden bağımsız değil, eş zamanlı ve karşılıklı güvenceye dayalı biçimde yürütülmesi gerektiği vurgulandı.
Hamas ise İsrail saldırılarının durmasını ve ordunun Gazze’den çekilmesini silahların bırakılmasına ilişkin görüşmelerin ön koşulları arasında gösteriyor. Bu yaklaşım, planın hangi aşamasının önce uygulanacağı konusundaki anlaşmazlığın sürdüğüne işaret ediyor.
ABD’den daha etkin rol istendi
Sekiz ülke, Washington yönetimine süreci yalnızca diplomatik olarak desteklemekle yetinmeme ve İsrail’in yol haritasına uymasını sağlayacak somut adımlar atma çağrısında bulundu. ABD destekli Barış Kurulunun da planın uygulanmasını denetlemesi ve taraflardan birinin süreci tek taraflı biçimde durdurmasını engellemesi istendi.
Gazze diplomasisi kapsamında ABD Başkanlık Danışmanı Jared Kushner ile Barış Kurulu temsilcisi Nickolay Mladenov’un Kahire’de Mısır, Katar ve Türkiye’den arabulucularla görüştüğü bildirildi. Görüşmelerin bir bölümüne Hamas heyetinin de katıldığı, ardından İsrail yönetimiyle temasların planlandığı aktarıldı.
İki devletli çözüm vurgulandı
Türkiye ve diğer yedi ülke, kalıcı barışın ancak uluslararası hukuk temelinde kurulacak iki devletli bir düzenle mümkün olabileceğini belirtti. Açıklamada, 1967 sınırlarını esas alan ve başkenti Doğu Kudüs olan bağımsız, egemen bir Filistin devletine verilen destek yinelendi.
Filistin devletinin kurulmasını olanaksızlaştırabilecek tek taraflı adımların kabul edilmeyeceği kaydedildi. Sekiz ülke ayrıca Gazze’de güvenliğin sağlanması, insani yardımın kesintisiz ulaştırılması ve yeniden inşa sürecinin başlatılması için yol haritasının bekletilmeden yürürlüğe konulmasını istedi.
