Bazı toplumlar acılarını yüksek sesle dile getirir, bazıları ise sessizce yaşar. Ancak suskunluk her zaman kabullenmek anlamına gelmez. Bazen sessizlik, kelimelerin taşıyamayacağı kadar ağır acıların ifadesidir. Çünkü kimi zaman yaşananları anlatmaya yetecek cümleler kalmaz; geriye yalnızca hafızaya kazınmış izler, eksilen hayatlar ve unutulmaması gereken hakikatler kalır.
Bu coğrafya, uzun yıllardır yalnızca sınırların değil, acıların da kesiştiği bir alan olmuştur. Savaşlar, darbeler, zorunlu göçler, yoksulluk, adaletsizlik ve eşitsizlik… Her kuşak kendi yükünü omuzlamak zorunda kalmıştır. Kimi evini, kimi sevdiklerini, kimi çocukluğunu, kimi de geleceğe dair inancını yitirmiştir.
Ancak bütün bu kayıpların içinde değişmeyen bir gerçek vardı: İnsan onuru.
Bir halkın ekmeğini elinden alabilirsiniz, özgürlüğünü kısıtlayabilirsiniz, dilini yasaklayabilir, kültürünü inkâr edebilirsiniz. Fakat hafızasını bütünüyle silemezsiniz. Çünkü hafıza yalnızca geçmişi hatırlamak değil; geleceği yeniden kurma iradesidir.
Bugün dünyanın birçok yerinde insanlar yalnızca ekonomik krizlerle değil, aynı zamanda derin bir adalet kriziyle de mücadele etmektedir. Emek değersizleştirilmekte, yoksulluk kader gibi sunulmakta, farklı düşünceler tehdit olarak görülmektedir. İktidarlar değişse de ezilenlerin hikâyesi çoğu zaman aynı kalmaktadır.
Tam da bu nedenle edebiyat, şiir ve sanat yalnızca estetik üretimler değildir. Onlar aynı zamanda toplumun vicdanını temsil eder. Bir şair, bazen binlerce insanın ifade edemediğini tek bir dizede anlatabilir. Bir yazar, resmî tarihin görmezden geldiği gerçekleri gelecek kuşaklara aktarabilir. Çünkü kelimeler, unutmaya karşı verilen en güçlü mücadele araçlarından biridir.
Toplumlar yalnızca büyük zaferlerle değil, büyük acılarla da şekillenir. Yaşanan haksızlıklar dile getirilmezse, aynı yanlışların tekrar etmesi kaçınılmaz olur. Kaybedilen insanların isimleri unutulursa, yalnızca insanlar değil, vicdan da toprağa gömülür.
Bugün hâlâ adalet bekleyen dosyalar, cevabı verilmemiş sorular ve toplumun vicdanını yaralayan olaylar bunun en somut göstergesidir. Son dönemde kamuoyunun gündemine gelen Deniz Göktaş meselesi etrafında yürütülen tartışmalar da bir kez daha göstermektedir ki, toplumun beklentisi yalnızca bir olayın aydınlatılması değil; gerçeğin hiçbir kuşkuya yer bırakmayacak şekilde ortaya çıkarılmasıdır. Çünkü adaletin geciktiği her gün, yalnızca mağdurların değil, toplumun hukuka olan güveni de biraz daha eksilmektedir. Hakikatin üzeri örtüldüğünde kaybeden yalnızca bir kişi ya da bir aile değil; bütün toplumun ortak vicdanıdır.
Direniş denildiğinde akla yalnızca meydanlar gelmemelidir. Bir annenin çocuğunu yaşatmak için verdiği mücadele de direniştir. Bir işçinin alın terine sahip çıkması da direniştir. Bir öğrencinin özgürce düşünebilmesi, bir gazetecinin gerçeği yazabilmesi, bir sanatçının korkmadan üretebilmesi de direnişin bir parçasıdır.
Çünkü gerçek mücadele, insanın insan kalabilme mücadelesidir.
Bugün bize düşen görev, öfkeyi körüklemek değil; hafızayı canlı tutmaktır. Kin üretmek değil, adalet talebini güçlendirmektir. Geçmişin acılarını yüceltmek değil, onların bir daha yaşanmayacağı bir gelecek inşa etmektir.
Bir ülke, ancak geçmişiyle dürüstçe yüzleşebildiğinde güçlenir. Adalet yalnızca mahkeme salonlarında değil, toplumun vicdanında da tesis edilmelidir. Çünkü gerçek barış, unutmakla değil; hatırlayarak, yüzleşerek ve birbirinin acısını anlayarak mümkündür.
Bizler hatırlanmak için yaşamıyoruz. Ardımızda heykeller bırakmak için de mücadele etmiyoruz. Asıl mesele, unutulmak istenen gerçekleri gelecek kuşaklara aktarabilmektir. Çünkü hafızasını kaybeden toplumlar, aynı acıları yeniden yaşamaya mahkûmdur.
Belki bugün karanlık ağır basıyor. Belki umut, ince bir ışık gibi görünüyor. Ancak tarih göstermiştir ki hiçbir karanlık sonsuza kadar sürmemiştir. İnsanlık, en zor zamanlarında bile ayağa kalkmayı başarmıştır.
Ve belki de en büyük direniş budur:
Hakikati söylemeye devam etmek.
Unutmamak, Unutturmamak.
Şimdi ben de siz değerli okuyuculara ,o güzel yüreğinize bir şiir bırakıyorum Mezopotamya’dan solmayan güller ile.
Sevgilerimle.
