Küresel petrol piyasalarında Hürmüz Boğazı kaynaklı arz endişesi yeniden güçlendi. Brent petrolün varil fiyatı yüzde 0,8 artışla 91,71 dolara, Batı Teksas türü ham petrolün fiyatı da yüzde 0,9 yükselişle 85,70 dolara ulaştı.
Her iki petrol türü de üst üste dördüncü işlem gününde değer kazanırken fiyatlar, temmuz ayının sonundan bu yana görülen en yüksek seviyelere yaklaştı.
Hürmüz’den yalnızca altı gemi geçti
Enerji piyasalarındaki yükselişin temelinde, Hürmüz Boğazı’nın ticari taşımacılığa açık olup olmadığına ilişkin belirsizlik bulunuyor.
Kpler verilerine göre salı günü boğazdan altı emtia gemisi geçti. Bu sayı pazartesi günü dokuz olarak kaydedilmişti. Son 10 günlük ortalama ise günlük 11 gemi düzeyinde bulunuyor.
İran savaşı öncesinde küresel petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz taşımacılığının yaklaşık beşte biri Hürmüz Boğazı üzerinden gerçekleştiriliyordu. Bu nedenle geçişlerdeki sınırlı artış veya azalışlar bile piyasalarda arz beklentisini etkiliyor.
Washington ve Tahran’dan çelişkili açıklamalar
ABD Başkanı Donald Trump, boğazın açık ve güvenli olduğunu savunurken İran yönetimi, geçici anlaşmadaki şartlar yerine getirilmedikçe Hürmüz’ün kapalı kalacağını belirtiyor.
Trump ayrıca İran ile yeni bir görüşme planlanmadığını açıkladı. Tahran ise ABD’nin İran limanlarına yönelik ablukayı kaldırmasını, petrol yaptırımlarını gevşetmesini ve dondurulan varlıkları serbest bırakmasını talep ediyor.
Taraflardan gelen birbirine zıt mesajlar, denizcilik şirketlerinin bölgeye dönüşünü geciktiriyor. İki büyük Çinli taşımacılık şirketinin Hürmüz ve Babülmendep boğazlarını kullanan seferlerini durdurduğu bildirildi.
Alternatif güzergâh arayışı sürüyor
Körfez ülkeleri petrol ihracatını sürdürebilmek için farklı liman ve boru hattı seçeneklerini değerlendiriyor. Suudi Arabistan, Hürmüz içinde bulunan terminallerden sınırlı petrol yüklemelerine yeniden başlasa da sevkiyatlar henüz savaş öncesi seviyelere ulaşmadı.
Irak’ın da eylül ayından itibaren bazı petrol yüklerini farklı şirketler ve güzergâhlar üzerinden piyasaya sunmaya hazırlandığı belirtiliyor. Ancak alternatif rotaların yüksek taşıma maliyeti ve sınırlı kapasitesi, arz kaygısını tamamen ortadan kaldırmıyor.
Türkiye’de akaryakıt ve enflasyon riski
Petrol fiyatlarının 90 doların üzerinde kalması, enerji ithalatına bağımlı Türkiye açısından maliyet baskısının artması anlamına geliyor. Ham petrol fiyatlarındaki yükselişin devam etmesi; döviz kuru ve vergi düzenlemeleriyle birlikte benzin ve motorin fiyatlarına yansıyabilir.
Yüksek enerji maliyetleri, ulaşım ve üretim giderleri üzerinden enflasyonu ve dış ticaret açığını da olumsuz etkileyebilir. Ancak uluslararası petrol fiyatındaki her değişim pompaya aynı oranda ve hemen yansımıyor; nihai fiyatı döviz kuru, rafineri marjları ve vergiler de belirliyor.
