Orta Doğu’da tırmanan askeri gerilim küresel enerji piyasalarını doğrudan etkiledi. ABD ve İsrail’in İran’a yönelik başlattığı saldırılar ile İran’ın Körfez’deki ABD üsleri ve İsrail hedeflerine yönelik misillemeleri sürerken, Hürmüz Boğazı’ndaki sevkiyat akışının aksaması petrol fiyatlarını sert şekilde yükseltti.
Küresel petrol ticareti için kritik öneme sahip Hürmüz Boğazı’ndaki tanker trafiğinin durma noktasına gelmesi ve bölgedeki petrol tesislerinin hedef alınması üretim ve ihracatta ciddi aksamalara yol açtı.
Bu gelişmelerin ardından Brent petrolün varil fiyatı yüzde 23’ten fazla artarak 113,76 dolara yükseldi. Bu artış, 2020’de COVID-19 pandemisinin başlangıcından bu yana kaydedilen en büyük günlük yükselişlerden biri olarak kayda geçti. Brent petrolün fiyatı geçen hafta da yaklaşık yüzde 28 artış göstermişti. 27 Şubat kapanışında Brent petrol 72,48 dolar seviyesinde bulunuyordu.
ABD ham petrolü de benzer şekilde yükselerek yüzde 25,3 artışla varil başına 113,25 dolara çıktı.
Enerji arzı tehdit altında
Bölgedeki çatışmaların sürmesi ve tankerlerin hâlâ Hürmüz Boğazı’ndan geçememesi petrol fiyatlarındaki yükselişin devam edebileceği yönündeki endişeleri artırıyor. Aynı zamanda Körfez ülkelerindeki petrol tesislerinin füze ve insansız hava aracı saldırılarıyla hedef alınması üretim ve ihracat kapasitesini zorluyor.
Kuveyt Petrol Şirketi’nin mücbir sebep (force majeure) ilan ederek petrol üretimi ve sevkiyatına ilişkin bazı sözleşme yükümlülüklerini geçici olarak askıya aldığı bildirildi. Irak’ta ise petrol üretiminin yaklaşık yüzde 60 oranında azaldığı ifade ediliyor.
“200 dolar” uyarısı
Son olarak ABD ve İsrail güçlerinin İran’ın başkenti Tahran’daki büyük yakıt depolarını hedef aldığı bildirildi. Bu saldırıların ardından İran Devrim Muhafızları Ordusu, bölgedeki enerji ve yakıt tesislerini hedef alabilecekleri yönünde uyarıda bulundu.
İranlı yetkililer yaptıkları açıklamada, “Eğer petrolün varil fiyatının 200 doların üzerine çıkmasına dayanabilecekseniz bu oyunu sürdürün” ifadelerini kullandı.
Trump: “Küçük bir bedel”
ABD Başkanı Donald Trump ise petrol fiyatlarındaki artışa ilişkin sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada yükselişi “küçük bir bedel” olarak nitelendirdi.
Trump paylaşımında, “İran nükleer tehdidi ortadan kaldırıldığında hızla düşecek olan kısa vadeli petrol fiyatları, ABD ve dünyanın güvenliği ve barışı için ödenecek çok küçük bir bedeldir. Aksini sadece aptallar düşünür” ifadelerini kullandı.
Uzmanlar, Orta Doğu’daki gerilimin sürmesi halinde enerji piyasalarında yeni fiyat dalgalanmalarının yaşanabileceğine dikkat çekiyor.
