ABD ordusunun İran ile savaşın ardından büyük ölçüde aksayan Hürmüz Boğazı trafiğini sürdürmek amacıyla gizli bir tanker operasyonu yürüttüğü iddia edildi.
Axios’un isimleri açıklanmayan iki ABD’li yetkiliye dayandırdığı habere göre operasyon birkaç haftadır devam ediyor. Petrol yüklü ve boş tankerlerin Umman kıyılarına yakın güney kanalından belirlenen saatlerde geçirildiği öne sürülüyor.
Yetkililer, her gece boğaza giriş ve çıkış yapan toplam 15 ila 20 tankerin ABD ordusunun yönlendirmesiyle hareket ettiğini savundu. Bu güzergâhtan dünya piyasalarına ulaştırılan petrol miktarının günlük 10 milyon varile yaklaştığı ileri sürüldü.
Operasyonun Fort Bragg’den yönetildiği öne sürüldü
İddiaya göre tanker hareketleri ABD’nin Kuzey Carolina eyaletindeki Fort Bragg üssünden yönetilen bir görev gücü tarafından planlanıyor. Bölgedeki Körfez ülkeleriyle koordinasyon kurularak boğaza girecek ve Basra Körfezi’nden ayrılacak gemilerin günlük listeleri hazırlanıyor.
Boş tankerlerin petrol yüklemek üzere Körfez limanlarına girmesi, yüklenen gemilerin ise Umman Denizi’ne çıkarılması için iki ayrı geçiş aralığı oluşturulduğu belirtiliyor. Amerikan savaş uçaklarının gemileri İran’a ait insansız hava araçları ve seyir füzelerine karşı koruduğu ileri sürülüyor.
Kaynaklar, koridorun ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığının İran’ın radar ve deniz gözetleme kapasitesini hedef alan operasyonlarından sonra kurulabildiğini savundu. Pentagon veya CENTCOM, operasyonun ayrıntılarını kamuoyuna açık ve doğrulanabilir bir açıklamayla teyit etmedi.
Kpler verilerine göre yalnızca yedi gemi geçti
Axios’un aktardığı sayılar ile uluslararası gemi takip verileri arasında belirgin fark bulunuyor. Reuters’ın Kpler verilerine dayandırdığı haberine göre perşembe günü Hürmüz Boğazı’ndan yalnızca yedi ticari yük gemisi geçti. Bunların dördü Körfez’e girerken üçü boğazdan çıktı.
Bir önceki gün 14 gemi kaydedilmişti. Perşembe günkü geçişler arasında çok büyük ham petrol tankeri veya sıvılaştırılmış doğal gaz gemisi bulunmadı. Yalnızca propan ve bütan taşıyan büyük bir gaz tankeri İran güzergâhından boğazı geçti.
Bununla birlikte takip sistemleri yalnızca konum vericileri açık olan gemileri görebiliyor. Güvenlik gerekçesiyle otomatik tanımlama sistemini kapatan tankerler Kpler ve benzeri platformların verilerine yansımıyor. Bu nedenle gizli geçiş yaptığı öne sürülen gemilerin sayısını yalnızca açık deniz verileriyle kesinleştirmek mümkün değil.
Savaş öncesinde günde 130’dan fazla gemi geçiyordu
Şubat ayında başlayan ABD–İsrail ve İran savaşı öncesinde Hürmüz Boğazı’ndan her gün 130’dan fazla gemi geçiyordu. Dünya ham petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz sevkiyatının yaklaşık beşte biri bu dar su yolundan taşınıyordu.
Saldırılar, abluka uygulamaları ve karşılıklı tehditler nedeniyle ticari gemi trafiği büyük ölçüde azaldı. İran, kendi izni olmadan boğazdan geçmeye çalışan gemileri hedef almakla suçlanırken Tahran yönetimi, ABD ve İsrail bağlantılı gemilerin geçişine izin vermeyeceğini açıkladı.
ABD Başkanı Donald Trump, boğazdan önemli miktarda petrol çıkarıldığını söylemesine rağmen operasyonun yöntemi ve tanker sayıları hakkında ayrıntılı bilgi vermedi. İran ise Hürmüz’ün denetiminin ABD’de olduğu yönündeki açıklamaları reddediyor.
Mevcut bilgiler, bölgede ABD destekli bir geçiş düzeni oluşturulduğuna işaret etse de “günde 10 milyon varil” ve “her gece 15–20 tanker” rakamları bağımsız kaynaklarca doğrulanmış değil. İddia, şu aşamada kimliği açıklanmayan ABD’li yetkililerin anlatımına dayanıyor.
