ABD ve İsrail’in İran’a yönelik başlattığı askeri operasyonların ardından Hürmüz Boğazı’nda yaşanan kriz giderek büyüyor. İran Devrim Muhafızları’nın “ABD ve ortaklarına bir litre petrol bile gitmeyecek” açıklamasının ardından boğazdaki tanker trafiği ciddi şekilde aksadı.
Gerilim, son saldırılarla daha da arttı. Çarşambayı perşembeye bağlayan gece Irak karasularında iki petrol tankerinin vurulduğu bildirildi. Marshall Adaları bayraklı Safesea Vishnu ve Malta bayraklı Zefyros adlı tankerlerin hedef alındığı saldırılarda bir geminin patladığı açıklandı.
Irak Limanlar Genel Müdürü Farhan Fartusi, olayda 31 kişinin kurtarıldığını, kayıp mürettebatı arama çalışmalarının sürdüğünü ve güvenlik gerekçesiyle limanların geçici olarak kapatıldığını duyurdu. Saldırının arkasında kimin olduğu ise henüz netlik kazanmadı.
Boğazda peş peşe saldırılar
Hürmüz Boğazı’ndan geçiş sırasında Tayland bayraklı Mayuree Naree adlı kuru yük gemisine de iki mühimmat isabet etti. Makine dairesinde çıkan yangının ardından üç mürettebatın kaybolduğu, 20 kişinin ise Umman’a tahliye edildiği bildirildi.
İran Devrim Muhafızları ise geminin yapılan uyarıları dikkate almaması nedeniyle vurulduğunu açıkladı.
Bunun yanı sıra Japonya bayraklı konteyner gemisi ONE Majesty, Birleşik Arap Emirlikleri açıklarında bir mühimmatın isabet etmesi sonucu hafif hasar aldı. Mürettebatın güvende olduğu ve geminin rotasına devam ettiği belirtildi.
Marshall Adaları bayraklı Star Gwyneth adlı başka bir kuru yük gemisinin de Dubai’nin kuzeybatısında hafif hasar aldığı bildirildi.
Petrol piyasaları sarsıldı
Hürmüz Boğazı’nda artan saldırılar küresel enerji piyasalarını da etkiledi. Uluslararası Enerji Ajansı (UEA), piyasadaki arz baskısını azaltmak amacıyla 32 üye ülkenin acil petrol rezervlerinden toplam 400 milyon varil petrolün piyasaya sürüleceğini açıkladı.
Ancak krizin tırmanmasıyla Brent petrolün varil fiyatı yeniden 100 doların üzerine çıktı.
Wall Street Journal’ın analizinde, İran savaşının sona ermesi halinde bile Hürmüz Boğazı’ndaki gemi trafiğinin kısa sürede normale dönmeyebileceği ifade edildi.
Atina merkezli LNG taşımacılığı şirketi Capital Clean Energy Carriers’ın CEO’su Jerry Kalogiratos, Kızıldeniz’de Husilerin saldırıları sonrasında deniz trafiğinin normale dönmesinin yaklaşık 6 ay sürdüğünü hatırlatarak, İran savaşının küresel deniz taşımacılığı güvenliğini ciddi biçimde sarstığını söyledi.
Uzmanlara göre krizin uzaması enerji piyasalarında yeni şoklara yol açabilir. Suudi Arabistan devlet petrol şirketi Saudi Aramco’nun CEO’su Amin Nasser da Hürmüz Boğazı’nın uzun süre kapalı kalmasının “küresel petrol piyasaları için felaket sonuçlar doğurabileceği” uyarısında bulundu.
Analistler, Tahran yönetiminin boğaz üzerindeki baskıyı artırarak Washington üzerinde askeri operasyonları sonlandırmaya yönelik bir ekonomik baskı oluşturmayı hedeflediğini belirtiyor. ABD’de artan yakıt fiyatları ve enflasyon kaygılarının ise Başkan Donald Trump yönetimi üzerinde iç politik baskıyı büyütebileceği değerlendiriliyor.
