İnsan Hakları Derneği Mersin Şubesi’nin farklı zamanlarda, farklı mahpus anlatımları ve gözlemleri temelinde Tarsus T Tipi Kapalı Hapishanesi, Ereğli Yüksek Güvenlikli Hapishanesi, Aksaray T Tipi Kapalı Hapishanelerinde meydana gelen hak ihlalleri ve sorunlara ilişkin hapishane raporunu kamuoyuna sunmaktayız.
Bu ve önceki raporlarda özellikle; 5275 Sayılı İnfaz Yasası hükümleri, İnsan Hakları Sözleşmesi ve Anayasal hükümler çerçevesinde yaşanan hak ihlalleri ve sorunlarına dikkat çekilmiştir.
İşkence ve kötü muamele ile ilgili; özellikle Ereğli Yüksek Güvenlikli Hapishane’de mahpuslara uygulanan tecrit sisteminin mahpusların aldığı ceza ile orantılı olmayacak şekilde uygulandığı, tüm mahpuslara ağırlaştırılmış müebbet infazından daha ağır bir infaz sisteminin uygulandığı, mahpusların günün 23 saatini bir hücrede geçirdiği öğrenilmiştir. Bu durumun mahpusların tüm haklarını ve manevi varlıklarına ağır bir saldırı niteliğinde olduğu, yine hapishanede kalamayacak durumda olan ağır hasta mahpusların da hala ağır hapishane şartlarının dayatılmasının işkence ve kötü muamele kapsamında kalacağı hatırlatılmalıdır.
Sağlık, beslenme ve hijyen ile ilgili; mahpusların hastaneye sevklerinin çok geç yapıldığı ya da hiç yapılmadığı, özellikle göz ve diş ile ilgili sağlık sorunlarının tedavisinin yapılmadığı ya da üstünkörü yapıldığı, cezaevi doktorunun mahpusların sağlık sorunları ile meslek etiğine ve sağlık mevzuatına uygun bir şekilde tedavi gerçekleştirmediği, mahpusların sağlık sorunlarını gardiyanların dinleyerek doktora ilettiği, doktorun buna göre ilaç yazdığı, birebir tedavi gerçekleştirilmediği, Raporda geçen mahpuslar S. A., İ. O. ve A. Ç’nin ciddi sağlık sorunlarının olduğu, sağlık sorunlarının giderilmediği ayrıca mahpuslar hakkında infaz ertelelemeye ilişkin hükümlerin de uygulanmadığı öğrenilmiştir. Mahpusların yemeklerinin çok az geldiği, zaman zaman yemeklerin içerisinde başka şeylerin çıktığı, yemeklerin yenilmeyecek durumda olduğu, mahpusların besin ihtiyaçlarının giderilmediği, kantin fiyatlarının pahalı oldu, gardiyanların hijyen kurallarına uymadığı ve sair ihlaller öğrenilmiştir.
Haberleşme ve sosyal imkanları ile ilgili; mahpuslara havalandırmaya çıkma, spor yapma ve sosyalleşme imkanları tanınmadığı, tecrit koşullarının dayatıldığı, oda değiştirme taleplerinin yerine getirilmediği, eğitsel ve kültürel faaliyetlerin neredeyse tamamen durduğu, Kürtçe yazılan mektupların verilmediği ve sair ihlaller öğrenilmiştir
Kitap, dergi, gazete ve sair imkanları ile dilekçe hakkı ile ilgili; mahpuslara Yeni Yaşam gazetesi ve bakanlık onaylı Kürtçe kitapların verilmediği, kırtasiye ihtiyaçlarının karşılanmadığı, keyfi şekilde kitap kotasının uygulandığı, kurum ve kuruluşlara yazılan dilekçelerin gönderilmediği, dilekçeler için evrak kayıt numarasının verilmediği ve sair ihlaller tespit edilmiştir.
Mahpusların idare ile iletişime geçemediği, görüşme taleplerinin dikkate alınmadığı, hukuki hakları talep edildiğinde yerine getirilmediği bu noktada idarenin yükümlülüklerini ihmal ettiği ve sair durumlar tespit edilmiştir.
Şüphesiz Anayasa’nın kişilere tanıdığı hak ve özgürlükler asıl, hakkın sınırlanması ise istisnadır. Hürriyeti bağlayıcı cezanın zorunlu kıldığı hürriyetten yoksunluğun, insan onuruna saygılı maddî ve manevî koşullar altında çektirilmesi esastır. Ceza infaz kurumlarında mahpusların düzenli bir yaşam sürdürmeleri en temel insani haklardan biridir.
Ülke genelindeki cezaevi pratiği göz önüne alındığında, özellikle siyasi mahpuslara karşı ağır hak ihlalleri yaşanmakta, cezaevi görevlilerince mahpusların kimliği ve dünya görüşüne karşı kişisel hırslarla sistematik hak ihlalleri yapılarak mahpusların cezaevi hayatı gayriinsani noktaya getirilmektedir.
Raporun tamamına buradan erişebilirsiniz: Temmuz-Kasım 2023 Hapishane Raporu
İnsan Hakları Derneği Mersin Şubesi
Hapishane Komisyonu
