İran Meclis Başkanı ve Tahran’ın ABD ile yürüttüğü temaslardaki başmüzakerecisi Muhammed Bakır Galibaf, Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasını Washington’ın atacağı adımlara bağladı.
Galibaf, İran’ın tutumunun değişmediğini belirterek İslamabad Mutabakatı temelindeki yedi koşul karşılanmadan boğazın tamamen açılmayacağını söyledi. ABD’nin süreci uzatamayacağını ve tek taraflı koşullar dayatamayacağını savundu.
Koşulların tamamı açıklanmadı
İran yönetimi yedi koşulun ayrıntılı listesini kamuoyuyla paylaşmadı. Reuters’ın görüşmelere ilişkin kaynaklara dayandırdığı haberlerde öne çıkan talepler arasında çatışmaların durdurulması, İran limanlarına uygulanan ABD ablukasının kaldırılması, dondurulan İran varlıklarından en az 12 milyar doların serbest bırakılması ve petrol yaptırımlarına muafiyet tanınması bulunuyor.
Haziranda imzalanan 14 maddelik İslamabad Mutabakatı; ateşkesin sürdürülmesi, Hürmüz’de deniz trafiğinin yeniden düzenlenmesi ve İran’ın nükleer programıyla ilgili müzakerelerin devam ettirilmesini öngörüyordu. Ancak tarafların boğazın yönetimi ve anlaşmadaki adımların uygulanma sırası konusunda farklı tutumlar benimsemesi nedeniyle süreç kesintiye uğramıştı.
ABD’nin yanıtı Katar üzerinden iletildi
İran, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu sırasında Washington’a yeni bir öneri sunmuştu. Öneride ABD’nin gerekli adımları atması hâlinde Hürmüz’de normal geçiş düzenine yedi gün içerisinde dönülebileceği belirtilmişti.
Washington’ın yanıtı Katar aracılığıyla Tahran’a iletildi. İran Dışişleri Bakanlığı, ABD’nin önerilerinin nükleer programla ilgili daha önceki talepleri tekrarladığını ancak Tahran’ın mevcut aşamadaki önceliğinin Hürmüz’de güvenliğin sağlanması olduğunu açıkladı.
İran yönetimi, yaptırımların hafifletilmesi karşılığında nükleer tesislerin yeniden denetime açılmasını önerdiği yönündeki haberleri de reddetti. Taraflar arasındaki temel anlaşmazlığın planın içeriğinden çok hangi adımın önce atılacağı konusunda yoğunlaştığı belirtiliyor.
Tahran’dan askeri karşılık uyarısı
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, Tahran’ın diplomatik çözümü tercih ettiğini ancak ABD’nin yeniden askeri harekâta yönelmesi hâlinde daha sert karşılık vermeye hazır olduklarını söyledi.
İran ordusu da füze menzilinin artırılmasına yönelik çalışma yürütüleceğini açıkladı. Hürmüz’den dünya petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz ticaretinin yaklaşık beşte birinin geçmesi nedeniyle görüşmelerdeki gelişmeler, enerji fiyatları ve küresel deniz taşımacılığı açısından yakından izleniyor.












