İran ile Umman, küresel enerji ticaretinin en önemli geçiş noktalarından Hürmüz Boğazı’nda güvenli gemi trafiğinin yeniden sağlanmasına yönelik müzakereleri hızlandırdı.
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ile Ummanlı mevkidaşı Bedr el-Busaidi, Tahran’da gerçekleştirdikleri görüşmede aşamalı bir planı değerlendirdi. Tarafların üzerinde çalıştığı ilk adım, gemilerin boğazdan geçişini sağlayacak ortak ve geçici bir deniz koridorunun kurulmasını öngörüyor.
Görüşmelerde boğazdaki mayınların temizlenmesi, gemi hareketlerine ilişkin bilgi paylaşımı ve geçiş güvenliğinin iki ülke tarafından birlikte yönetilmesi de ele alındı. Umman yönetimi, geçici koridorun kısa süre içinde duyurulabileceğini açıkladı. Ancak güzergâhın hangi tarihte faaliyete geçeceği henüz kesinleşmedi.
Kalıcı düzenleme için müzakereler sürecek
İran ve Umman, geçici uygulamanın ardından kalıcı bir geçiş güzergâhı oluşturmayı hedefliyor. Planın sonraki aşamasında boğazdaki gemi trafiğinin yönetimi, güvenlik sorumlulukları ve denetim mekanizmalarının belirlenmesi bekleniyor.
Tahran yönetimi ise Umman ile varılacak teknik bir uzlaşmanın Hürmüz Boğazı’nı tek başına bütünüyle açmaya yetmeyeceğini savunuyor. İranlı yetkililer, ABD’nin İran limanlarına yönelik ablukası, yaptırımları ve askerî tehditleri sürdüğü müddetçe deniz trafiğinin normale dönemeyeceğini belirtiyor.
Gemi trafiği savaş öncesinin altında
Hürmüz Boğazı, İran ile ABD arasındaki savaşın başladığı şubat ayından bu yana büyük ölçüde kapalı bulunuyor. Savaş öncesinde dünya petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz sevkiyatının yaklaşık yüzde 20’si bu güzergâhtan geçiyordu.
Kpler’in öncü verilerine göre salı günü boğazdan yalnızca beş yük gemisi geçti. Son 10 günlük ortalama ise günlük 15 gemi olarak hesaplandı. Bazı gemilerin güvenlik gerekçesiyle konum bildiricilerini kapatması nedeniyle rakamların daha sonra değişebileceği belirtiliyor.
Bölgede risk devam ederken Umman yakınlarında bir tankerin kimliği belirlenemeyen bir cismin isabet etmesi sonucu kullanılamaz hâle geldiği bildirildi.
İran-Umman görüşmelerine ilişkin haberler enerji piyasalarında da etkili oldu. Boğazdaki sevkiyatın artabileceği beklentisiyle Brent ve ABD tipi ham petrol fiyatlarında iki doların üzerinde düşüş kaydedildi.
