İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, Hürmüz Boğazı’nın yeniden deniz trafiğine açılması amacıyla hazırlanan planın Katar aracılığıyla ABD yönetimine iletildiğini açıkladı.
New York’taki Birleşmiş Milletler Genel Kurulu toplantıları sırasında konuşan Arakçi, takvimin Washington’ın öneriyi kabul etmesinin ardından başlayacağını söyledi. İranlı bakana göre ABD’nin ilk dört veya beş gün içinde yükümlülüklerini yerine getirmesi, Boğaz’ın altıncı gün açılması ve kalıcı anlaşma görüşmelerinin yedinci gün başlaması öngörülüyor.
Tahran’ın koşulları
Planın, İran ile ABD arasında haziranda imzalanan ancak daha sonra uygulanamayan mutabakatın koşullarına dayandığı belirtildi. Tahran’ın talepleri arasında bölgedeki çatışmaların durdurulması, İran limanlarına yönelik deniz ablukasının kaldırılması ve yeni ABD saldırılarına karşı güvence verilmesi bulunuyor.
İran ayrıca petrol ihracatına yönelik yaptırımlarda muafiyet sağlanmasını ve dondurulan İran varlıklarının serbest bırakılmasını istiyor. Hürmüz’ün açılmasının ardından İran’ın nükleer programını da kapsayan daha geniş görüşmelere geçilmesi öngörülüyor.
Tarafların öncelikleri farklı
ABD ile İran’ın Katar arabuluculuğunda aşamalı bir anlaşmayı görüştüğü bildiriliyor. Ancak Washington, Hürmüz Boğazı’nın açılmasıyla nükleer programın aynı müzakere paketi içinde ele alınmasını isterken Tahran önce ablukanın kaldırılmasını ve deniz trafiğinin normalleşmesini talep ediyor.
Taraflardan hiçbiri henüz resmî bir anlaşmaya varıldığını açıklamadı. ABD’nin İran planını kabul edip etmeyeceği de belirsizliğini koruyor.
Petrol fiyatlarında düşüş getirmişti
İran’ın Boğaz’ı yeniden açabileceğine ilişkin ilk haberler, küresel enerji piyasalarında arz kaygılarını sınırladı. Brent petrolün varil fiyatı kısa süreliğine 100 doların altına inerken Batı Teksas türü ham petrol de geriledi.
Hürmüz Boğazı, Körfez ülkelerinin petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz ihracatı açısından dünyanın en önemli geçiş noktalarından biri olmayı sürdürüyor.
