Musa Özuğurlu
Moskova’da bir konser salonuna düzenlenen silahlı saldırı birçok soruyu da beraberinde getirdi.
Saldırıyı IŞİD üstlendi ancak gerçekten IŞİD mi yaptı? Rusya’nın istihbaratında zafiyet mi söz konusu? Rusya’nın tavrı bundan sonra ne olacak? Ukrayna savaşı yeni bir aşamaya girer mi? IŞİD’in etkisini kaybettiği söyleniyordu bu doğru olmayabilir mi?
Bu soru listesi daha ayrıntılı şekilde uzayabilir. Katliam ile ilgili yeni bilgiler ulaştıkça sorular da şekillenecek, cevaplar daha da netleşecektir.
Saldırının zamanlamasına bakalım önce. Bu saldırının birkaç gün içinde planlanıp hayata geçirilmesi mümkün değil. Aylar süren bir planlama- hazırlık aşamasından geçilmiş olmalı. Bu nedenle saldırının arkasında olanların başkanlık seçimleri sonrasını bekledikleri ve hatta Putin’in seçilmesine kesin gözü ile baktıkları söylenebilir.
Ukrayna- Rusya savaşında Rusya süreci çok daha rahat götürdüğü bir aşamaya geldi. Ukrayna kış başında başlattığı karşı saldırıdan tam bir başarısızlık ile çıktı ve Rusya saha ve moral üstünlüğünü ele geçirdi. Ukrayna’ya yardım eden Batı ülkeleri için de aynı durum söz konusu. Onlar da Ukrayna yükünden kurtulmanın çaresine bakıyorlar. İki ülke hariç. ABD ve İngiltere.
İsrail- Filistin savaşı, dünyanın gözünü Ortadoğu’ya çevirmişti. İsrail ve Netanyahu açısından da işler iyi gitmiyordu. Netanyahu sonuç alabilmek için daha fazla kan dökmek zorunda ama garantisi yok.
IŞİD uzun zamandır kendisinden söz ettirecek bir eyleme imza atmamıştı ve unutulmaya yüz tutmuştu. Bu kısmı biraz açmak lazım:
Moskova saldırısını gerçekten IŞİD’in yapıp yapmadığını bilmiyoruz. Saldırıyı yapanların IŞİD militanı olup olmadıkları ortaya çıkacak elbette. Ancak Tacikistan IŞİD için mümbit topraklardan biri. Bunu da not etmek lazım.
Saldırganların kiralık katil ve/veya örgüt dışı militanlar olma ihtimali de var. Bu militanlardan birinin daha önce Türkiye’de eğitildiği öne sürülüyor. Bunda elbette Türkiye’nin bir suçu yok, ancak Türkiye’nin de bu gibi militanlar açısından tehlike potansiyeli yüksek bir ülke haline geldiği çok açık.
Diğer yandan bu saldırıyı IŞİD “”sipariş üzerine” yapmış olabilir. IŞİD şu anda dünyanın en kullanışlı taşeron örgütü.
Ama bunların dışında bu iş tamamen istihbarat işi gibi duruyor ve IŞİD bu tür eylemlerde adı hemen geçirilen ve arkasına sığınılan bir perde işlevi de görüyor.
Bu nedenle saldırının IŞİD tarafından kararlaştırılmış ve yapılmış olduğuna dair elde kesin kanaat yok.
Peki istihbarat işi ise kim(ler) olabilir?
ABD’nin Moskova büyükelçiliği daha önce “konser alanı” ifadesinin de geçtiği bir uyarı yayımlamış. Amerikalılar, Rusya’yı da uyardıklarını ifade ettiler, ancak Rusya bunu yalanladı. ABD’nin uyarı yayımlaması dikkat çekici ama bu “Amerikalılar biliyordu ve Rusya’ya haber vermediler” çıkarımı yapmamız için yeterli değil. ABD zaman zaman bu türden uyarıları başka ülkelerdeki vatandaşları için de yapıyor ancak her zaman bir patlama ya da eylem yaşanmıyor.
Rusya geçtiğimiz günlerde bir sinagoga saldırı hazırlığında olan bir IŞİD hücresine yönelik operasyon yaptı. Acaba Amerikalıların olası gördüğü saldırı bu muydu? Yoksa bu eylemin sızdırılması Ruslara atılan bir yem miydi ve asıl büyük eylem için perdeleme amacı mı taşıyordu bilmek mümkün değil.
Olağan Şüpheliler: İngiltere ve Ukrayna
Geriye İngiltere ve Ukrayna kalıyor. Rusya açısından olağan şüpheliler bu ikisi. Geçtiğimiz aylarda Putin açıklama yapmıştı. İstanbul’da Ukrayna ile anlaşmaya varıldığını ve İngiltere’nin bu anlaşmaya engel olduğunu iddia etmişti. Yani İngiltere bu savaşın bitmesini istemeyen ülkelerin başında geliyor. Diğer yandan ise Ukrayna askeri ve sivil yönetimi, savaşta çok zor zamanlar geçiriyor ve ses getirecek bir “başarıya” ihtiyaçları var. Ancak bu “başarının” Batı’nın bütün desteğine rağmen Ukrayna sahasında olması imkânsız gibi görünüyor.
IŞİD’in “taşeron örgüt” olduğunu ifade etmiştik. IŞİD’in bugün kadar ABD ya da İsrail hedeflerine yönelik bir eylemi var mı? Yok. ABD IŞİD’e karşı savaştığını öne sürüyor, belli bölgeler dışında IŞİD’e karşı bir saldırısı var mı? Yok. IŞİD bugün İsrail’e karşı varlık – yokluk savaşı veren HAMAS’ı bile hedefe koymuş bir örgüt.
Yani IŞİD baştan sona şüphe ile yaklaşılması gereken bir örgüt. Bu işi yapıp yapmadığı da bu nedenle ölçü(t) değil Rusya açısından.
Rusya içeride ve dışarıda daha da sertleşebilir
Bu saldırı Rusya’nın 7 Ekim’i ya da 11 Eylül’ü olabilir.
Eğer işin ardında Ukrayna- İngiltere bağlantısı bulunursa Ukrayna savaşı çok farklı bir aşamaya girecek demektir.
Putin’in konu ile ilgili açıklamasında “saldırıyı yapanlar Ukrayna’ya kaçarken yakalandı” demesi dikkat çekici. Bu ifade gelecek ile ilgili işaretler taşıyor mu yakında anlaşılır.
Diğer yandan Rusya yönetiminin bundan sonra Rusya Federasyonu içinde ve dış politikada daha sert ve kararlı bir tutum içinde olacağı öngörülebilir.
Katliam ile ilgili bilgiler netleştikçe her şey ve kısa vadeli gelecek ile ilgili olasılıklar daha iyi anlaşılacak.
