ABD ile İran arasındaki çatışmaların yeniden şiddetlenmesi küresel döviz piyasalarının yönünü değiştirdi. Enerji arzının aksayabileceğine ilişkin endişeler petrol fiyatlarını yükseltirken artan enflasyon riski, ABD tahvil faizleriyle birlikte doları da destekledi.
Doların euro, yen ve sterlin dahil altı önemli para birimi karşısındaki değerini gösteren dolar endeksi yüzde 0,11 artışla 99,79’a yükseldi. Endeks böylece 17 Ağustos’tan bu yana en yüksek seviyesini gördü.
Euro dolar karşısında yüzde 0,13 gerileyerek 1,1577 dolara indi. İngiliz sterlini de yüzde 0,15 değer kaybederek 1,3495 dolarla 14 Ağustos’tan bu yana en düşük düzeyine geriledi.
Güvenli liman talebi dolara yöneldi
Piyasalardaki hareketlilikte, ABD’nin İran’daki hedeflere yönelik yeni hava saldırıları ve İran’ın bölgedeki ABD askerî varlıklarına füze ve insansız hava araçlarıyla karşılık vermesi etkili oldu.
Çatışmaların Hürmüz Boğazı’ndaki ticari gemi geçişlerini daha fazla kısıtlayabileceği endişesi, yatırımcıların riskli varlıklardan uzaklaşmasına neden oldu. Küresel belirsizlik dönemlerinde güvenli liman olarak değerlendirilen dolara yönelik talep artarken özellikle petrol ithalatçısı ülkelerin para birimleri baskı altında kaldı.
Japon yeni dolar karşısında 160,15 seviyesinde işlem gördü. Yen, günün erken saatlerinde 31 Temmuz’dan bu yana en düşük değerine kadar geriledi.
Petrol 95 doların üzerine çıktı
Ortadoğu’daki çatışmaların enerji sevkiyatını aksatabileceği endişesi petrol fiyatlarına da yansıdı. Brent petrolün varil fiyatı yüzde 1,1 artarak 95,68 dolara, ABD tipi ham petrol ise yüzde 0,7 yükselişle 90,83 dolara çıktı.
Her iki petrol türü de önceki işlem gününde dört dolardan fazla değer kazanmıştı.
İran Devrim Muhafızları, ABD saldırılarının Hürmüz Boğazı’ndaki gemi trafiğini daha da sınırlandıracağını açıkladı. Savaş öncesinde küresel petrol tüketiminin yaklaşık beşte birinin bu güzergâhtan taşınması, boğazdaki her yeni gelişmenin fiyatlar üzerinde doğrudan etkili olmasına yol açıyor.
Petrol fiyatlarındaki yükseliş, enerji maliyetlerinin tüketici fiyatlarına yansıyabileceği ve küresel enflasyondaki düşüşü durdurabileceği endişelerini güçlendirdi.
ABD tahvil faizleri yükseldi
Artan enflasyon beklentileri küresel tahvil piyasalarında da satışları hızlandırdı. ABD’nin 10 yıllık tahvil faizi yüzde 4,81’i aşarak yaklaşık üç yılın en yüksek seviyesine çıktı.
Tahvil faizlerinin yükselmesi, dolar cinsinden varlıkların getirisini artırarak Amerikan para birimini destekledi. Buna karşılık yüksek faiz beklentileri hisse senetleri, altın ve kripto varlıklar üzerindeki baskıyı artırdı.
Asya-Pasifik borsalarını izleyen MSCI endeksi yüzde 2 gerilerken Güney Kore’de KOSPI yaklaşık yüzde 4, Japonya’da Nikkei 225 ise yüzde 2,9 değer kaybetti.
Fed’in faiz artırma ihtimali yüzde 68’e çıktı
Para piyasalarında ABD Merkez Bankasının 15-16 Eylül tarihlerindeki toplantısında faiz artıracağı beklentisi de yükseldi.
CME FedWatch verilerine göre bir hafta önce yaklaşık yüzde 40 düzeyinde bulunan eylül ayında faiz artırımı olasılığı yüzde 68’e ulaştı.
Fed Yönetim Kurulu Üyesi Michael Barr’ın enflasyonun yeterince hızlı gerilememesi hâlinde faiz artırımının gündeme alınması gerektiğini söylemesi de beklentileri destekledi.
Fed’in kararından önce açıklanacak ağustos ayı istihdam ve tüketici enflasyonu verileri, para politikasının yönü açısından belirleyici olacak. Reuters anketine katılan ekonomistler, ağustos ayında ABD ekonomisinin 56 bin kişilik yeni istihdam yaratmasını bekliyor.
Türkiye’de maliyet baskısı artabilir
Doların küresel ölçekte değer kazanmasıyla petrol fiyatlarının aynı anda yükselmesi, enerji ithalatçısı ekonomiler açısından çift yönlü maliyet baskısı yaratıyor.
Türkiye bakımından güçlü dolar, ithal ürünlerin ve döviz cinsinden yükümlülüklerin maliyetini artırabilir. Petrol fiyatlarının yüksek seviyelerde kalması ise akaryakıt, ulaştırma ve üretim giderleri üzerinden enflasyon üzerinde ilave baskı oluşturabilir.
Piyasaların kısa vadeli yönünde ABD–İran çatışmasının seyri, Hürmüz Boğazı’ndaki gemi trafiği ve ABD’den gelecek ekonomik veriler belirleyici olacak.
