Tarık Cemal Kutlu (1944- 2004)

HomeManşet Haberler

Tarık Cemal Kutlu (1944- 2004)

Tarık Cemal Kutlu (1944- 2004)

 

Çeçen Aydını Tarık Cemal Kutlu 1944’de Kahramanmaraş- Çardak’ta dünyaya geldi. Çeçenlerin Dişnuo boyundandır. İlk ve orta öğrenimini Kahramanmaraş’ta tamamladı. 1971’de İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü’nden mezun oldu. Aynı yıl fakültenin ‘Son Çağ Tarihi Kürsüsü’nde doktora öğrencisi oldu. Mezun olduğu okulun Seminer Kütüphanesinde memurluk yaptı. Askerlik hizmetini Yedek Subay olarak Ankara’da tamamladı. Ardından Millî Eğitim Bakanlığı tarafından İstanbul- Vefa Lisesi’ne Türk Dili ve Edebiyatı Öğretmeni olarak tayin edildi. Bu okulda 27 yıl boyunca öğretmen ve idareci olarak görev yaptı. 1990’da kendisine YÖK tarafından ‘Türk Filologu’ unvanı verildi. 1996’da kendi isteğiyle emekli oldu. Evli ve iki evlât babasıdır.

‘KUZEY KAFKASYA’, ‘KAFKASYA GERÇEĞİ’ , ‘ARGUN’, ‘ÇEÇENİSTAN’, ‘YENİ KAFKASYA’, ‘KAFKASYA YAZILARI’ , ‘MÜLKİYELİLER BİRLİĞİ’, ‘TARİH VE TOPLUM’ GİBİ PERİYODİK YAYINLARIN YANISIRA ‘ANKARA EKSPRES’  ‘TERCÜMAN’ VE ‘CUMHURİYET’  GİBİ GAZETELERDE DE TELİF YA DA TERCÜME ÇALIŞMALARI YAYINLANDI

 

 

Fedakâr ve üretken bir Aydın ve bir öğretmen olan Tarık Cemal Kutlu’nun hayatı zorluklarla geçti; günlük hayatta ve kültürel çalışmalarında aşması gereken sayısız engel vardı. İnternetin olmadığı, haberleşme ve iletişimin bugüne oranla hiç de rahat olmadığı bir ortamda, yani  Soğuk Savaş Dönemi’nde Türkiye gibi Sovyetler Birliği’ne sıfır kilometrede düşman bir ülkede etnik konuları araştırmak, kaynaklara ulaşmak hemen hemen imkânsızdı. Ancak Tarık Cemal Kutlu, her kanal ve olanağı zorlayarak ulaştığı eserlerden faydalanarak taş üstüne taş koymaya çalıştı ve başarılı oldu.

 

1970’den 1978’e kadar Kuzey Kafkasyalılar Kültür Derneği’nin yayın organı olan ‘Kuzey Kafkasya Kültür Dergisi’nin sorumlu yazı işleri müdürlüğünü üstlendi. Tarık Cemal Kutlu, Kafkasya ve Kafkas kültürüne ilişkin çalışmaları yayınladı ve yayınlanmasına öncülük etti.  Çeşitli televizyon programlarına katıldı. 1998’de  Çeçen- İçkerya Cumhuriyeti Devlet İlimler Akademisi’ne Onur Üyesi seçildi. İstanbul’daki ‘Çeçen Dayanışma Komitesi’nde aktif rol aldı.

 

CREATOR: gd-jpeg v1.0 (using IJG JPEG v62), quality = 70

TELİF VE TERCÜME BİRÇOK ESERİ TÜRK OKURUYLA BULUŞTURDU

 

Esas olarak Sovyetler Birliği döneminde oluşturulan ve gelişen Yazılı Çeçen Edebiyatı’yla ilgili olarak  Чечено-Ингушская АССР/ Çeçen- İnguşya Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti’nde yayınlanmış kitapları çeşitli kanallardan edinen Tarık Cemal Kutlu çalışkanlığı ve azmi sayesinde Kiril Alfabesi temelli Çeçen Alfabesi’ni öğrendi ve anadilini geliştirdi. Anadili Çeçenceyi de, Türkçeyi de sahiplenir, her iki dili de aynı derece iyi konuşur ve yazardı. Yalnızca Çeçencenin değil, Türkiye’nin diğer anadillerinin de yaşa(tıl)ması konusunda çok değerli fikirlere ve öngörülere sahipti. Son yıllarını Çeçen Dili ve Edebiyatı’yla ilgili ciddî çalışmalara vakfetti.

 

Tarık Cemal Kutlu, Türkiye’nin bir gün mutlaka demokratikleşeceğine ve Millî Eğitim Bakanlığı’nın da bütün anadillerine lâyıkıyla sahip çıkacağına inanıyor ve Aydınların kendilerini gündelik siyasetin girdabına gönüllü olarak bırakmak yerine anadilleriyle ilgili temel kitapları hazırlamalarını ve yayınlatmalarını ısrarla tavsiye ediyordu.

VEFÂTINDAN SONRA ANISINA YAYINLANAN KİTAP

 

25 Kasım 2004’de kötü hastalığa yenilik düştü ve tedavi gördüğü Çapa Tıp Fakültesi’nde aramızdan ayrıldı. Tarık Cemal Kutlu, ardında sayısız ciddî çalışma ve insanî mesajlar bırakarak bu dünyadan gitti.

 

Yayınlanmış telif/ tercüme kitapları: “Umar Ela’nın Hünerleri” (Dilmen Kitabevi, İstanbul, 1984); “Üç Kardeş” (Taymin Biybolat, Dilmen Kitabevi, İstanbul, 1985); “Zelimhan” (Mohmad Mamakayev, E Yayınları, İstanbul, 1985; Anka Yayınları, İstanbul, 2002); “İmam Şamil’in Gazavatı” (Tahir’ül Karakhi, Gözde Kitaplar Yayınevi, İstanbul, 1987); “Kafkasya Müridizmi” (Aytek Kundukh, Gözde Kitaplar Yayınevi, İstanbul, 1987); “İmam Mansur” (Bayrak Yayımcılık, İstanbul, 1987);  “Çeçenya ’95” (İngilizce özet: Ali İhsan Aksamaz; Kafkas- Çeçen Dayanışma Komitesi Yayını, İstanbul, 1995); “Çeçen Atasözleri/ Noxciyn Kicanas” (Çardak Kültür Derneği, İstanbul, 2003);  “Çeçen- İnguş Halkıyla Rusya Arasındaki İlişkiler” ( Yavus Ahmadov, Sorun Yayınları, İstanbul, 2000); “Ekim’in Yetiştirdikleri” (Moxhmad Sulayev, Sorun Yayınları, İstanbul,2001); “Çeçen Masalları” (Siracdin Elmurzayev, Okyanus Yayınevi, İstanbul, 2001); “Çeçen Masalları” (Anka Yayınları, İstanbul, 2004); “Çeçen Direniş Tarihi” (Anka Yayınları, İstanbul, 2005); “Çeçen Nart Efsaneleri” (Anka Yayınları, İstanbul, 2009).

 

Kitaplaştırılmayı bekleyen telif/ tercüme çalışmaları: “(Yaklaşık 25 bin kelimelik) Çeçence- Türkçe Sözlük”; “Çeçence Hayvan Adları Sözlüğü”; “ Çeçence Bitki Adları Sözlüğü”, Çeçen Gramer Terimleri Sözlüğü”; “(İ. Arsanov’dan) Çeçen Dilbilgisi”. (23 XII 2020)

 

 

ALİ İHSAN AKSAMAZ, HALDUN ÖZKAN, TARIK CEMAL KUTLU, MERYEM KUTLU (FATİH/ ÇİFTE KUMRULAR,  2004)

 

(Önerilen okumalar: Ali İhsan Aksamaz, “Kafkasya Masalları”, sonhaber.ch,  7 III 2020; Dördüncü Demokratik Eğitim Kurultayı (Ön Rapor/ Ek 4: Eğitimde Ayrımcılıklara Tanıklıklar), Eğitim Sen Yayını, Ankara, 2004;  Erol Yıldır, “Tarık Cemal Kutlu Armağanı”, Lowzar,Yeni Dünya Yayıncılık, İstanbul, 2009; Haldun Özkan- Ali İhsan Aksamaz, “İçimizden Biri: Tarık Cemal Kutlu”,  Nart Dergisi, sayı 39, İstanbul, 2004; Hayri Ersoy, “Dili, Edebiyatı ile Çerkesler (Tarık Cemal Kutlu, “Dili, Edebiyatı ve Tarihi ile Çeçenler)”, Nart Yayıncılık, İstanbul, 1993;   İhsan Berkhan, “Tarık Cemal Kutlu”, ihsanberkhan.com.tr, 25 XI 2019; Nail Sönmez, “Tarık Cemal Kutlu Anısına”, ickerya.com, 21 IV 2020; Sefer E. Berzeg, “Kafkas Diasporası’nda Edebiyatçılar ve Yazarlar Sözlüğü”, Kafkasya Gerçeği Yayınları, Samsun, 1995.

 

Ali İhsan Aksamaz

aksamaz@gmail.com

guest
0 Yorum
Inline Feedbacks
View all comments