ABD’nin Rusya’ya yönelik yeni yaptırımları küresel piyasaları sarstı. Başkan Donald Trump’ın perşembe günü duyurduğu karar kapsamında, Rusya’nın enerji devleri Rosneft ve Lukoil yaptırım listesine alındı. Amaç, Kremlin’i Ukrayna’daki savaşı sonlandırmaya zorlamak.
Reuters’a konuşan ticaret kaynaklarına göre, yaptırımların ardından Çin devletine bağlı petrol şirketleri Rusya’dan ham petrol alımlarını geçici olarak durdurdu. Hindistan’daki rafinerilerin de ithalatı keskin şekilde azaltacağı belirtiliyor.
Söz konusu iki dev şirket, dünya petrol üretiminin yüzde 5’inden fazlasını karşılıyor. Bu karar, Trump’ın geçen hafta “Putin’le Budapeşte’de barış zirvesi düzenleyeceğiz” açıklamasından yalnızca birkaç gün sonra geldi.
Trump’ın bu ani hamlesi, Rus ekonomisini sıkıştırmayı ve Putin’i müzakereye zorlamayı hedefliyor. Ancak yaptırımların kısa vadede Moskova üzerindeki etkisinin sınırlı olacağı tahmin ediliyor.
Putin: “Rusya Baskıya Boyun Eğmez”
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, yaptırımları “dostane olmayan bir adım” olarak nitelendirdi ve Rus ekonomisini ciddi şekilde etkilemeyeceğini savundu. Putin, “Bu elbette Rusya’ya baskı kurma girişimidir. Ancak onurlu bir ülke, baskı altında karar almaz,” dedi.
ABD’nin enerji arzını kısmasının küresel petrol fiyatlarını artıracağını söyleyen Putin, “Bu durum özellikle ABD gibi ülkeler için rahatsız edici olacak” ifadelerini kullandı.
Trump ise Putin’in açıklamaları sorulduğunda, “Altı ay sonra bunun etkisini göreceğiz,” yanıtını verdi.
Zirve İptal, Savaş Devam
Trump, çarşamba günü yaptığı açıklamada Putin’le planlanan Budapeşte zirvesinin iptal edildiğini, “doğru zaman olmadığını” düşündüğünü söyledi. Ancak Putin, görüşmenin yalnızca ertelendiğini belirtti.
Moskova, Ukrayna’daki savaşın sona ermesi için daha önce öne sürdüğü koşullarda herhangi bir değişikliğe gitmedi. Bu koşullar, Kiev ve Batı başkentlerinde “teslimiyet” olarak görülüyor.
Aynı gün Brüksel’de toplanan AB liderleri, Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy ile mali destek konusunu görüştü. AB, Kiev’in önümüzdeki iki yıllık finansman ihtiyacını karşılamayı kabul etti; ancak Belçika’nın çekinceleri nedeniyle dondurulmuş Rus varlıklarının kullanılmasına onay verilmedi. Moskova, bu varlıkların el konulması halinde “ağır sonuçlar” doğuracağı uyarısında bulundu.
Zelenskiy: “Yaptırımlar Önemli, Ama Yeterli Değil”
Ukrayna lideri Zelenskiy, ABD yaptırımlarını “çok önemli” olarak nitelese de Moskova üzerinde daha fazla baskı kurulması gerektiğini söyledi.
Trump, ağustostaki Alaska zirvesinde Putin’le yaptığı görüşmede anında ateşkes talebinden vazgeçmiş, doğrudan barış anlaşması müzakerelerine yönelmişti. Ancak son günlerde Washington yönetimi tekrar “hemen ateşkes” çağrısına dönmüş durumda. Moskova ise cephe avantajını kaybetmemek için bu öneriye kesinlikle karşı çıkıyor.
Ayrıca, Litvanya perşembe günü iki Rus savaş uçağının kısa süreliğine hava sahasını ihlal ettiğini açıkladı. NATO kuvvetleri olaya tepki verirken Moskova iddiaları reddetti.
AB’den Yeni Enerji Hamlesi
Avrupa Birliği aynı gün, Rusya’ya karşı 19. yaptırım paketini kabul etti. Paket, Rus sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ithalatının yasaklanmasını ve Çinli rafineriler ile Orta Asya bankalarına yönelik yaptırımları içeriyor.
AB, 2022’den bu yana Rus enerjisine bağımlılığını yüzde 90 oranında azaltmasına rağmen bu yılın ilk sekiz ayında hâlâ 11 milyar euro değerinde Rus enerji ürünü ithal etti.
Rusya’nın petrol ve gaz gelirleri yıllık bazda yüzde 21 azalmış durumda. Buna rağmen enerji sektörü hâlâ Moskova bütçesinin yaklaşık dörtte birini oluşturuyor ve savaş finansmanının ana kaynağı olmaya devam ediyor.
