Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski, Karpat bölgesindeki ülkeleri aynı işbirliği çatısı altında buluşturmayı amaçlayan “Karpat Sekizlisi” girişimini duyurdu. İlk zirve, Ukrayna’nın batısındaki İvano-Frankivsk bölgesinde düzenlendi.
“C8” olarak da adlandırılan oluşum; Ukrayna, Romanya, Sırbistan, Polonya, Slovakya, Çekya, Avusturya ve Macaristan’dan meydana geliyor. Avrupa Birliği de girişime kurumsal düzeyde katılıyor.
Karpat Entegrasyon Girişimi adıyla kurulan yeni yapı; güvenlik, savunma, enerji, lojistik, sınır ötesi ekonomik ilişkiler ve yerel yönetimler arasındaki işbirliğini güçlendirmeyi amaçlıyor.
Enerji ve ulaştırma öncelikli alanlar
Zelenski, Rusya’nın Şubat 2022’de başlattığı geniş çaplı saldırının ardından bölge ülkelerinin Ukrayna’nın ticaret ve ulaşım hatlarının açık tutulmasına katkı sağladığını belirtti.
Yeni girişimin yalnızca savaş dönemindeki ihtiyaçlara yanıt vermeyeceğini söyleyen Zelenski; ulaştırma koridorları, askerî hareketlilik, kritik mineraller, ticaret ve yatırımın uzun vadeli işbirliği alanları olacağını ifade etti.
Ukrayna yönetimine göre Karpat bölgesi, Güney Kafkasya ve Asya’dan Karadeniz üzerinden Avrupa’ya uzanan ticaret yolları açısından önemli bir geçiş noktası hâline gelebilir. Girişim kapsamında kara yolu, demir yolu, sınır geçişleri ve enerji bağlantılarının geliştirilmesi planlanıyor.
Bir milyar avroyu aşan 50 anlaşma
İlk zirvede toplam değeri 1 milyar avroyu aşan 50 anlaşmanın imzalandığı açıklandı. Anlaşmaların yarıdan fazlasının güneş ve rüzgâr enerjisi başta olmak üzere enerji projelerini kapsadığı bildirildi.
Zelenski, Karpat bölgesinin yalnızca enerji taşıyan bir transit güzergâhı olmaktan çıkarak Avrupa Birliği için enerji üreticisi ve tedarikçisi konumuna gelebileceğini söyledi. Bu hedefin, Avrupa’nın Rus enerjisine bağımlılığını azaltma politikasıyla uyumlu olduğu belirtildi.
Ekonomi forumuna bölge ülkelerinden 500’ü aşkın iş dünyası temsilcisinin yanı sıra hükümet, yerel yönetim ve bölgesel kuruluşlardan yüzlerce temsilci katıldı.
Güvenlik işbirliği genişletilecek
Zirvenin gündeminde Rusya’nın bölgeye yönelik askerî ve hibrit tehditleri de yer aldı. Ülkelerin hava savunması, savunma sanayisi, kritik altyapının korunması ve askerî lojistik alanlarında ortak çalışmalar yürütmesi öngörülüyor.
Polonya Başbakanı Donald Tusk, zirve sırasında ülkesinin Ukrayna ve diğer ortaklarla oluşturulan balistik füze savunma koalisyonuna katıldığını açıkladı. Proje kapsamında ABD yapımı Patriot sistemlerine göre daha düşük maliyetli ortak bir füze savunma sisteminin geliştirilmesi hedefleniyor.
Tusk ayrıca Ukrayna’ya yeni bir askerî yardım paketi hazırladıklarını duyurdu ancak paketin kapsamı hakkında ayrıntı vermedi.
İlk zirveye üç lider katıldı
Zirveye Polonya Başbakanı Donald Tusk, Sırbistan Cumhurbaşkanı Aleksandar Vuçiç ve Romanya Cumhurbaşkanı Nicuşor Dan katıldı. Çekya, Avusturya, Slovakya ve Macaristan da farklı düzeylerde temsil edildi.
Katılımcı ülkeler Ukrayna savaşına ilişkin farklı politikalar izliyor. Polonya ve Romanya Kiev’in önde gelen destekçileri arasında bulunurken Macaristan, Sırbistan ve Slovakya Ukrayna’ya doğrudan askerî yardım konusunda daha mesafeli bir tutum benimsiyor.
Zirvede kabul edilen ortak bildiride, girişimin bölge ülkelerinin dayanıklılığını ve istikrarını güçlendirmesinin yanı sıra Avrupa’da kalıcı barış çabalarına katkıda bulunmasının hedeflendiği kaydedildi.
