ABD ile İran arasındaki çatışmada diplomatik çözüm arayışları sonuç vermezken Washington yönetimi Tahran üzerindeki ekonomik baskıyı artıran yeni bir yaptırım paketi açıkladı.
ABD Hazine Bakanlığına bağlı Yabancı Varlıklar Kontrol Ofisi, farklı ülkelerde faaliyet gösteren yaklaşık 60 kişi, kuruluş ve gemiyi yaptırım kapsamına aldı. Listede İran’ın nükleer ve balistik füze programları için teknoloji sağladığı, siber operasyonlara katıldığı veya petrol gelirlerinin ülkeye aktarılmasına aracılık ettiği ileri sürülen kişi ve şirketler yer aldı.
Beş sektöre ikincil yaptırım riski
Washington ayrıca dijital varlıklar, teknoloji, altın, havacılık ve deniz taşımacılığı alanlarında İran’la çalışan yabancı kişi ve şirketlere yönelik ikincil yaptırım uygulama yetkisini genişletti.
ABD Hazine Bakanlığı, yaptırımların İran’ın petrol taşımacılığında kullandığı gölge filo ile finansal aracılık ağlarını hedef aldığını bildirdi. Yeni düzenlemeler kapsamında yaptırım listesindekilerin ABD’de bulunan veya ABD vatandaşlarının denetimindeki mal varlıkları dondurulacak. Bu kişi ve kuruluşlarla ABD finans sistemi üzerinden işlem yapılması da büyük ölçüde yasaklanacak.
Hazine Bakanı Scott Bessent, İran’la ticaretini sürdüren ülke ve şirketlerin dolar temelli finans sistemine erişimlerini kaybetme riskiyle karşılaşabileceğini belirtti. Ancak yaptırım paketinde İran petrolünün en büyük alıcısı konumundaki Çin’le bağlantılı bankaların doğrudan hedef alınmaması dikkati çekti.
İran’dan misilleme uyarısı
İran Ekonomi Bakanı Ali Madanizadeh, ülkesinin yeni yaptırımlara hazırlıklı olduğunu ve ekonomik baskıya karşı kullanılabilecek araçlara sahip bulunduğunu söyledi. Madanizadeh, Çin ve Rusya’nın Washington’ın baskı politikasına katılmayacağını savundu.
İran Devrim Muhafızları Sözcüsü Tuğgeneral Hüseyin Mohebbi ise İran’ın altyapısının hedef alınması durumunda ABD’nin bölgedeki çıkarlarına ve kritik enerji geçiş noktalarına karşılık verilebileceği uyarısında bulundu.
Tahran daha önce de yaptırımlara destek veren ülkeleri misillemeyle karşılaşabilecekleri konusunda uyarmış, Basra Körfezi üzerinden gerçekleştirilen petrol sevkiyatının daha da azaltılabileceğini bildirmişti.
Hürmüz’de gemi trafiği sert düştü
Gerilimin merkezindeki Hürmüz Boğazı’ndan pazartesi günü yalnızca iki ticari geminin geçtiği bildirildi. Çatışmalardan önce dünya ham petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz ticaretinin yaklaşık beşte biri bu güzergâh üzerinden taşınıyordu.
Boğazdaki geçişlerin azalması, küresel enerji arzına ilişkin endişeleri canlı tutuyor. İran’ın petrol akışını daha fazla sınırlandırması veya enerji altyapısını hedef alan yeni saldırıların yaşanması hâlinde petrol ve doğal gaz fiyatlarında yeni dalgalanmalar görülebileceği değerlendiriliyor.
Arabuluculuk girişimleri sürüyor
Pakistan’ın yürüttüğü arabuluculuk kapsamında Tahran’da yapılan son görüşmelerde çatışmanın daha fazla büyümesinin önlenmesi ve Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması ele alındı. Pakistan ordusu görüşmelerde ilerleme sağlandığını açıklasa da tarafları kalıcı bir uzlaşmaya taşıyacak somut bir anlaşma henüz duyurulmadı.
Çin Dışişleri Bakanlığı da tek taraflı yaptırım ve baskı politikalarına karşı olduğunu belirterek ülkenin ekonomik çıkarlarını korumak için gerekli adımların atılacağını bildirdi.
