İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, Meclis tarafından çıkarılan ve Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) ile tüm işbirliğini durduran yasayı yürürlüğe koydu. İran devlet televizyonunun haberine göre, Pezeşkiyan kararı, “İsrail ve ABD’nin son saldırıları ile UAEA’nın bu saldırıları kınamaması” gerekçesiyle imzaladı.
25 Haziran’da Meclis’te kabul edilen yasa, İran hükümetine UAEA denetçilerinin ülkeye girişini yasaklama ve tüm denetim faaliyetlerini durdurma yükümlülüğü getiriyor. Tasarı, Anayasayı Koruyucular Konseyi tarafından da 26 Haziran’da onaylanmıştı.
Yasaya göre İran, UAEA’ya hiçbir nükleer faaliyet raporu sunmayacak. UAEA Başkanı Rafael Grossi ile her türlü temas da yasaklandı. İranlı yetkililer Grossi’yi daha önce “casus” olarak nitelendirmişti.
İki Koşul Olmadan İşbirliği Yeniden Başlamayacak
Yasa, 1969 Viyana Sözleşmesi’nin 60. maddesi uyarınca iki şart sağlanana kadar yürürlükte kalacak:
Güvenlik Güvencesi: İran’ın egemenliği, toprak bütünlüğü, nükleer tesisleri ve bilim insanlarının güvenliği uluslararası koruma altına alınacak.
Hak Güvencesi: İran’ın NPT’nin 4. maddesi kapsamındaki barışçıl nükleer faaliyet hakkına tam saygı gösterilecek.
Bu koşulların yerine getirilip getirilmediği, İran Atom Enerjisi Kurumu raporuyla ve Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi’nin onayıyla belirlenecek. Hükümet, her üç ayda bir Meclis’e ve Konsey’e gelişmeler hakkında rapor sunmak zorunda olacak.
Çin’den Seyahat Uyarısı
Kararın ardından Çin Dışişleri Bakanlığı, vatandaşlarına İran’a seyahat etmekten kaçınmaları yönündeki tavsiyesini yineledi. Çin’in açıklamasında, İran’daki güvenlik ortamının “karmaşık” olduğu vurgulanarak, ülkede bulunan vatandaşların hassas bölgelerden uzak durması ve acil durumlara karşı hazırlıklı olmaları istendi.
