Sırrı Süreyya Önder’e
12 Eylül öncesi, ömrümüzün baharında Mahir Çayan’ın okulu Siyasal Bilgiler Fakültesi’nde, ahalinin dediği şekliyle de “Gominizmin Merkezi”nde öğrenciyiz. Ailelerimiz etraflarına “kaymakam olacak,” dese de aslında içlerinden canımızın sağ olmasına fitler. Çünkü devlet terörü ve faşist terör yükseliyor gittikçe.
Siyasal’da da üniversite öğrenci gençliğindeki benzer manzara var: “Çin veya Sovyet şabloncuları” dediklerimiz ve onlara göre daha doğru yerde durduğumuzu düşündüğümüz “Orta Yolcular”ın çeşitli gruplarının olduğu kesimlerin ana renkleri belirlediği bir tablo.
Sırrı da “Orta Yolcu” olarak adlandırılan bir grubun mensubu olarak Siyasal’da öğrenci olduğundan ve en yakın kan grubu olarak da bizi gördüğünden bizim ekiple yolu hep kesişik.
Seksen öncesinde kimse kimsenin memleketini merak etmezdi, devrimciysen tamam, bir de “hangi siyasetten,” olduğumuz önemliydi. 12 Eylül darbesinden sonra başladı devrimcilerde nerelisin, kimlerdensin muhabbeti. Kimliğimizi polis-jandarma sorardı hem de “Kimlikleriniz Lütfen” diye değil: çıkar kimliğini! diyerek.
***
Cumhuriyet Yurdu’nda Sırrı sayesinde öğrendi çoğumuz sipsi’yi ve içli sesini. Memiş Kışla, Sırrı ve sipsi hüznü güzelleştirip asarlardı yüzlerimize yurt gecelerinde.
12 Eylül öncesi şeflerden bazıları devlete de hiç değilse bir şeyi öğrettiler! Sanırsınız ki devrime beş var da iktidar vurup alındığında bocalamayalım dercesine, kendileri dışındaki grupları önceden cendereye almak için devrimci RTÜK’ü icat ettiler orta sayfa ideologları.
Bildiri mi dağıtacaksın, afiş mi asacaksın, forum mu yapacaksın ;“komiteye” soracaksın! Sormazsan devrimin kılıcı, namlusu sana döner!
16 Haziran 1980 günü “devrimci” marka kunduralarının izleri çıkınca onlarca cengâverin başımda, uğradığım hafıza kaybı nedeniyle olanları, Siyasal’dan arkadaşım ve Sırrı’nın da Öğretmen Okulu’ndan arkadaşı olan Selo anlatınca öğrendim: “Sekiz ay önce darbe kararı bilgisine ulaşmıştık,” diyen şefin talebeleri vahşice çullanınca Sırrı gelip koca gövdesiyle kapaklanıp üstüme belli ki ömrümü uzatmış. Bir onurlu davranış onlarca ayıbı örttü benim gözümde…
***
12 Eylül darbesinden sonra Siyasal Bilgiler hasretimiz oldu. Yine de tutamıyoruz kendimizi, arada bir uğruyoruz bahçesine. Yine böyle bir uğradığımızda karşılaşıyoruz Sırrı’yla ve elimdeki Eluard’ın Seçme Şiirler’ini alıyor benden okumak için. Şiire sığınmak güç verir insana karanlık günlerde, o da biliyor demek bunu. O günlerde gözümüz akşam saatlerinde çıkan Ekspres gazetesinde, kulaklarımız ise televizyonun akşam haberlerinde; kimler yakalandı diye.
Büyük bozgun başlamış ve sık sık ev değiştiriyor o günlerde devrimciler. Ulus’ta İlk Meclis’in önünde karşılaşıyoruz bu kez Sırrı’yla. “Gel bir çay içelim,” diyor ve karşı taraftaki, Belediye şoförlerinin takıldığı çay ocağına götürüyor beni. Sohbet sonrası ayrılırken gözlerimizde bir daha birbirimizi görüp göremeyeceğimizin tedirginliği. Bu yüzden o yıllarda devrimciler biraz da ocağa inen madencilere benzerdi…
Yıllar sonra; 21 Kasım 2015’te Ömrümüzü Hayat Yaptığımız Yıllar kitabımın buluşmasında Altındağ’da bizim gecekondunun üst tarafında (Hıdırlıktepe) oturup, yukarıdan bizim gidişimizi dikizleyerek, ondan sonra evinden çıktığını öğreniyorum ki illegalite bu şakaya gelmez!
Günler geçiyor. Rastladığımız tanıdıklarımıza soruyoruz kimler yakalandı diye. Yeni yıldan hemen sonra duyuyoruz Ankara’da pazarcılara bir operasyon yapıldığını ve Sırrı’nın da bu sayede yakalandığını…
***
1983’te cuntanın kurdurup seçimlere soktuğu MDP yerine Özal’ın ANAP’ı seçimlerden galip çıkıyor. Operasyonlar azalmaya başlayınca, okulu uzatmalı olarak bitirmek için tek dersten bir yıl beklemem gerekince bir ara memlekete (Samsun’a) gidip matbaada bizimkilere yardım ediyorum.
O günlerde Sırrı’nın hapisten çıktığını duyunca zulamdaki küçük telefon fihristindeki dört rakamlı telefon numarasını 131’e Kahta diye yazdırıp ”Bizim Berber Salonu’nu arıyorum. Telefona çıkan kişi, Sırrı’nın ilçe dışında olduğunu söylüyor. Görüşemesek de “dışarıda” olması yetiyor bana.
Araya askerlik, iş hayatı falan girse de arada bir Feodal’den alıyorum Sırrı’nın haberlerini. Önemli olan dışarıda olsun ve sağlığı yerinde olsun…
1997’de Sirkeci’deki iş yerine gidiyoruz Sema’yla ziyarete.
1998’de çat kapı gelip buluyor Adana Kitapkurdu’nda bizi ve Beyaz’la tanışıyor.
2000 yılında da Ankara Kitapkurdu’nda yine gelip üçümüzü buluyor. Her iki seferde de Beyaz ona hiç kem gözle bakmıyor; o da biliyor adamın hasını.
Sema’nın sağlık kontrolü için Ankara’dayken “Beynelmilel” filminin gösterimine denk geliyoruz. İlk gün koşuyoruz filmi izlemeye. Gururla ve gözlerimiz dolarak izliyoruz Beynelmilel’i ve Sırrı’yı.
Yıllardır şiire meraklıyım da Beynelmilel’le Sırrı bana da gösteriyor; derdimizi her şekilde aktarabileceğimizi, yeter ki becerebilelim.
Bu ışıkla 2008’de bin tl tüketici kredisi çekip İstanbul’daki bir senaryo kursuna katılıyorum. Yalnız, önce kurs merkezine telefon açıp, kurs ücretini göndereceğimi ancak Sırrı’ya benim adımın söylenmemesini istiyorum. Çünkü benden ücret aldırmayacağını biliyorum. Kursun başladığı ilk hafta sonunda birden karşısına çıkıyorum ve haber vermediğim için de fırçasını yiyorum tabii.
21 Kasım 2015 günü sürpriz yapıp Filiz’le birlikte “Ömrümüzü Hayat Yaptığımız Yıllar” kitabım bahanesiyle Ankara’daki Mülkiyeliler Birliği’ndeki toplaşmamıza katılıp hep birlikte ellili yaşlarımızda hasret gideriyoruz.
***
Hepimiz Sırrı’nın sinemacılığını, gazete köşe yazarlığını, televizyon programcılığını, siyasal legal mücadelesini HDP’de sürdürmesini, Barış Süreci’ndeki ve Gezi’nin başlamasındaki rolünü izledik, biliyoruz. Bunlar şimdiden tarihe mal olmuş izlerdir.
Bizim Siyasal’ın sohbeti en dinlenirleri kimlerdir? diye soran olursa, elbette arkadaşlarımız; Sırrı Önder ve rahmetli Şener Çınar’dır, derim kendi adıma.
Sırrı, cezaevini ve orada nasıl yatılacağını gayet iyi bilir. Biz de devletin devrimcilere ve cezaevindeki devrimcilere ne kalleş olduğunu iyi biliriz. O yüzden benim tek dileğim ve umudum; tüm hapisteki devrimciler gibi Sırrı’nın da sağ salim girdiği mahpustan tekrar aramıza dönmesidir.
En büyük özlemim; onun sohbetinin tadını satırlarından almak için de olsa kaleme aldığı anılarının(romanının) kitaplaşarak en kısa zamanda bizlere ulaşmasıdır.
Aralık 2018
*Uçurtma Tamircisi, Naim Kandemir, Notabene Yayınları, 2022
