Küresel açlık dramatik bir boyuta ulaştı. Ukrayna savaşı, ihtiyacı çarpıcı bir biçimde arttırıyor. Zira Rusya artık kendi tahılını ihraç etmiyor ve Ukrayna’nın Karadeniz ve Azak Denizi’ndeki limanlarından ihracatını da engelliyor. Şimdi ise Rusya Devlet Başkan Putin, Rusya’ya yönelik yaptırımların gevşetilmesi halinde Ukrayna buğdayının taşınmasına izin vereceğini belirtti. Batı ne yapmalı?
Lütfen askeri çözüme başvurmayın!
Siyaset bilimci José Pedro Teixeira Fernandes, Público‘da tahıl ihracatı blokajının sonuçlarının nasıl hafifletilebileceğine ilişkin önerisini paylaşıyor:
“Rusya’nın Ukrayna’ya uyguladığı deniz ablukasını aşmak için NATO ülkelerinin Karadeniz’e savaş gemileri yollaması çözüm olur mu? (…) Bu, çatışmayı şiddetlendirme ve gıda krizinin çözümüne katkı sağlamama riskini barındıran, üzerine yeterince düşünülmemiş bir fikir. (…) Artan gıda fiyatlarından mustarip ülkeler için sahiden bir insani endişe duyuluyorsa, bir an önce uygulanması gereken çok açık bir alternatif var. (…) O da savaşı daha fazla kızıştırmayan, en güçsüz ve savaştan en fazla etkilenen ülkelere mali yardımlarda ve/veya gıda bağışlarında bulunulması.”
Akla hayale sığmayan bir kriz
Times of Malta endişeli:
“Yakıt, gübre ve tahıl akışının normale dönmesi için en makul senaryo, Ukrayna savaşının bir an önce sonra ermesi olur. En kötü senaryo ise çatışmaların tırmanması ve diğer Avrupa ülkelerinin Ukrayna’dan yakıt, gübre ve tahıl akışını güvence altına almak için askeri müdahaleye başvurması olabilir. Böyle bir şeyi hiç yaşamadık. İnsanların büyük çoğunluğunun Ukrayna’daki savaşın uzayıp gitmesi halinde neler yaşanabileceğine dair deneyimi olmadığı için bir tahayyülü de bulunmuyor.”
Durum daha karmaşık hale gelecek
Putin’in tahıl sevkiyatlarını yaptırımların kaldırılmasına bağlama stratejisinin her açıdan tehlikeli olduğu konusunda uyarıyor De Standaard:
“Putin’in planı başarılı olursa, kötü olan taraf artık kendisi değil, Mısır veya Tunus gibi çaresiz ülkelere tahıl tedarikini engelleyen Avrupa Birliği olacak. Zira Batılı olmayan pek çok ülke için Ukrayna’yla dayanışmak doğal kabul edilen bir durum değil. (…) Elbette Avrupa’nın provokasyona yanıt verip yaptırımları gevşetmesi düşünülemez. Tam tersinin olması, yani Moskova’nın elini kolunu bağlamak konusundaki son çekincelerin de giderilmesi daha muhtemel. Bu da çatışmayı tırmandıracak ve dünya sahnesindeki karmaşayı arttırarak barışı daha da uzak bir ihtimal haline getirecektir. Tam da Putin’in istediği şey.”
Ablukayı sonlandırmaktan başka bir çıkış yolu yok
Ukrayna Altyapı Bakan Yardımcısı Mustafa Nayyem gordonua.com’un alıntıladığı bir Facebook gönderisinde şunları yazıyor:
“Muhtemelen on yıllar sonra ilk defa milyonlarca insan bir doğal afet yüzünden değil, zaten hasat edilmiş ürünler ihraç edilemediği için gıdasız kalacak. (…) Tahıl dahil ihracatımızın yüzde 70-75’i limanlar üzerinden gerçekleştiriliyor. (…) Elbette ürünleri gideceği yere ulaştırmak için elimizden gelen her şeyi yapacağız. Ancak bir sorun var. Tuna üzerindeki üç limanımız, demiryollarımız ve kamyonlarımızla ayda azami 3-4 milyon ton tarım ürünü ihraç edebiliyoruz. Bu, savaş öncesi oranın yalnızca yarısına (!) tekabül ediyor. Tek çıkış yolu, Ukrayna limanları üzerindeki ablukayı sonlandırmak. Silahla veya silahsız.”
Misliyle mukabele
La Repubblica, durumun zor olduğuna dikkat çekiyor:
“Kiev’de insanlar Büyük Kıtlık (Holodomor) zamanlarını hatırlamaya başladı. (…) Uluslararası bir müdahale mümkün mü? Bu soruyu cevaplayabilmek için Moskova açısından neyin tehlikede olduğu konusunda net olmak gerekiyor. Rusya, limanları kontrolü altında tutarak kara savaşında karşılaştığı zorlukları telafi etmeye çalışıyor. (…) İşgal altındaki topraklarda bulunan Moskova askerleri -kısmen Rusya’nın Suriye’deki müttefiki Beşar Esad için- Ukrayna’nın tahıllarını tahrip ederken veya yağmalarken, Rusya’nın Odessa ablukası Batı yaptırımlarına karşı misillemeye dönüşüyor: Bu yaptırımlar gevşetilinceye kadar Rus gemileri Ukrayna limanlarından tek bir buğday tanesinin çıkmasına izin vermeyecek.”
Füze mi göndermeli yoksa düşmanı bölmeli mi?
Yatırım bankacısı Serhij Fursa, liga.net’te askeri bir çözümden yana:
“Reuters’in bildirdiğine göre, Pentagon Ukrayna’ya güçlü gemisavar füzeleri göndermeyi planlıyor. Böylece limanlar kendiliğinden açılmış olacak. İkinci seçenek ise ‘böl ve yönet’ taktiği. Bu oyunu oynamayı bilen tek ülke Rusya değil. Wall Street Journal’a göre Washington, Belarus Cumhurbaşkanı Aleksandr Lukaşenka ile müzakerelerde bulunuyor: Potasyumlu gübrelere karşı uygulanan yaptırımların kaldırılması karşılığında, Ukrayna tahılının Baltık devletlerine geçişine izin vermesi isteniyor. (…) Dürüst olmak gerekirse, ben füze seçeneğinden yanayım.”
