Türkiye gerçek bir imparatorluk kuracak ekonomik temele sahip mi?
Rusya basınının amiral gemisi Kommersant gazetesi, Erdoğan’ın emperyal hedeflerinin ne kadar gerçekçi olduğunu ve Erdoğan’ın yeni bir hilafeti inşaa ettiği yönündeki görüş ve söylemlerin gerçekçiliği olup olmadığı konularını masaya yatırmış.
‘‘Sultan’ yoksa gerçek değil mi?’ Başlıklı haberinde Kommersant, Siyaset bilimci Ivan Filippov’a, Erdoğan’ın emperyal hedeflerinin gerçek bir strateji mi yoksa sıradan bir reyting mücadelesi mi olduğu sorusunu yöneltiyor.
Modern Türkiye’nin yüz yıllık tarihinde ilk kez, sosyo-politik alanda uzun zamandır var olan bir imparatorluk söylemi oraya çıkıyor. Bu tür duygular, büyük ölçüde, ülkenin Avrupa Birliği üyeliğinin fiilen dondurulmasıyla bağlantılı olarak toplumun hayal kırıklığından kaynaklanmaktadır.
Şimdiki Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, büyük geçmişin çekici bir görüntüsünü sunarak bundan yararlanmaya çalışıyor. “Türkleri uyandırdığı” ve “yeni bir hilafet” inşa ettiği yönünde bir görüş var. Ama bu ne kadar gerçekçi?
Örneğin, hali hazırda uyanık olanları nasıl uyandırabilirsiniz? Tutkulu Türk etnosunun, paha biçilmez bir adaptasyon becerisine sahip olan ve ille de tarihi vatanlarında olması gerekmeyen, böyle bir “uyanışa” ihtiyacı var mı (Almanya’daki Türk toplumunun başarısı bunun canlı bir örneğidir)?
Ve modern dünyada bir Osmanlı rönesansı mümkün müdür?
Günümüzün zorluklarına cevap olarak klasik bir imparatorluk fikri, bir ortaçağ kalesinde modern silahlardan saklanma girişimi gibi görünüyor: kasvetli, işlevsiz ve tamamen yararsız.
Mehmed ve Süleyman tarafından bir zamanlar kullanılan model, askeri avantajın her zaman son çare olduğu varsayımına dayanıyordu. Bu yaklaşım geçen yüzyılın başında iflas etti ve Atatürk’ün dönüşümü olmasaydı modern Türkiye olmazdı. Aslında kitle imha silahlarının icadıyla ordu, özellikle önder güçler arasındaki ilişkilerde ağırlıklı olarak bir caydırıcı unsur oldu. Gerçek mücadele, daha önce olduğu gibi topraklara değil, kazanan zihinler alanına taşındı. Sosyal ağlar bugünlerde genellikle en yeni tank ve denizaltılardan çok daha doğru ateş ediyor. Türkiye örneğinde, 16. yüzyılın geri dönüştürülmüş tesislerinin, özellikle ekonomik olarak gelişmiş bölge ve ülkelerde böyle bir genişlemenin temeli olamayacağı açıktır. Etnik olarak yakın ve dostane Azerbaycan bile Avrupa değerlerine daha fazla odaklanmış durumda ve Türkiye’nin bunu değiştirmesi pek olası değil.
Türkiye gerçek bir imparatorluk kurmak için ekonomik bir temele sahip değil
Üstelik Türkiye gerçek bir imparatorluk kurmak için ekonomik bir temele sahip değil. Türkiye Devleti, dünyanın ekonomik olarak en iyi 15 ülkesi arasında yer almıyor – ne nüfus açısından, ne de bölge açısından. Bu, iç pazarın oldukça sınırlı olduğu ve ülkenin ekonomik büyümesinin büyük ölçüde dış pazarlara bağlı olduğu anlamına gelir. Bu bağlamda, Türkiye’nin Avrupa entegrasyonunun önceki politikası kesinlikle mantıklıydı. Dünyadaki gerilemelere ve korumacılığın genel yükselişine rağmen, kılıç sallamak etkili bir cevap gibi görünmüyor.
Erdoğan’ın eylemleri ne kadar militarist konuşmalar yaparsa, Türkiye ekonomik genişlemesinden o kadar uzaklaşıyor. Bu da genişleyen etkinin gerçek bir işaretidir. Türkiye’nin son dönemdeki ekonomik başarısızlıkları bunun bir başka kanıtıdır.
Öyleyse neden modası geçmiş bir model seçildi ve mevcut devlet başkanının neredeyse tüm dış ve iç politikası buna bağlı?
Erdoğan siyasi miyoptan muzdarip mi? Bu politikanın birkaç nedeni var. Birincisi, bu tamamen iç siyaset ile ilgili. Kaybettiği oy ve siyasi gücüne karşılık”iç tüketiciyle oynamak” gibi acil sorunlardan klasik bir dikkat dağıtmadır.
Erdoğan’ın dış faaliyetinin yaklaşan seçimlere neredeyse matematiksel bağımlılığını çıkarmak oldukça kolay hale geliyor. Türkiye’nin Kafkasya’daki son eylemleri bir istisna değildi.
İkincisi, “yeni bir imparatorluk inşa etme” görüntüsü yaratmak, Erdoğan için kendi gücünü artırmanın temelidir. Ve en önemlisi, seçmenlerin kalplerinde yankı uyandıracak yeni bir model formüle etmek, halk bilincinin kalıntılarını kullanmaktan çok daha zordur. Bunu da Erdoğan kaybettiği seçmenlerin kalplerinde yeniden yankı uyandıracak yeni bir model formüle etmek yerine halk bilincinde “yeni bir imparatorluk inşa etme” görüntüsü yaratarak kendi tabanını konsolide etme çabası olarak yapıyor.
