Beş Soruda Şiir ve 2020

HomeSanat

Beş Soruda Şiir ve 2020

Sosyal, ekonomik ve siyasal sorunlarla birlikte 2021 yılına girdik. Ama geçen yılın asıl sorunu evlere hepimizi hapseden koronavirüs idi. Günlük vaka sayıları ile yatıp günlük vaka sayıları ile uyandık, maskeli bir yıl bitse de durum devam ediyor…

 Şair Çiğdem Sezer’e sorduk;

Ödüller ve çıkarılan gürültüler bizi şair yapmıyor elbette. Ödülsüzseniz ve gürültü çıkarmıyorsanız, bu da şair olmanızı engellemiyor. İlk yıllarda aldığım pek çok ödülü almamış olsaydım ne olurdu? Değişen bir şey olmazdı kuşkusuz; bugün ne yazmışsam, yazıyorsam onu yazmış-yazıyor olurdum. Ne ki bazen “şiirle” kalmak için bir dal arıyor insan.

 Çiğdem Sezer gözüyle; 2020

-2020 yılı için şiire gidersek Şair Çiğdem Sezer’e göre şiirin neresindeyiz?

Bu soruyu hiç sormadım kendime, gerçekten. Canlı bir organizma şiir; şair bazında düşünürsek onunla yaş alıp olgunlaşıyor. Ama onu saf haliyle düşünürsek, yaşlı, şimdilerde “corona”lı dünyada kendini korumaya çalışan bir çocuk belki… Biz ona yaklaşmaya, onunla hasbıhal etmeye, hemhal olmaya çalışıyoruz. Bırakalım da şiir kuramcıları, eleştirmenleri uğraşsın bu sorularla. Ben öyle yapıyorum.

-Kapalı kaldığımız Mart 2020’dan bu yana, “sosyal medyayı” da göz önünde bulundurarak; şiir hayatın ve insanın neresindedir?

Dijital ortamda geçirilen zaman ister istemez arttı. Bu da şiirin biraz daha “geniş ağ” üzerinden dağılımına yol açtı. “Yol açtı” demem, bu durumda olumlu bir yan görmeyişimden. Ortada bir istatistik yok ama şiir kitaplarının satışının arttığını filan düşünmüyorum. Gerçek anlamda şiirin yanından bile geçemeyen bir takım “meraklılar”a gün doğru. Oradan buradan bulduklarını çoğaltıp duruyorlar. Şiir bastırmak zordu, şimdi daha zor. Şiir az okunuyordu, yine az okunuyor. Beni içten içe sevindiren tek şey, tiyatral okunmaların yapıldığı, hamasi sohbetlerin kotarıldığı ortamların azalması. Şiircik bile olamayan ürünler “başyapıt” diye sunuluyor, dahası, kabul de görüyor oralarda çünkü. “Görüntü ve ses kirliliği” azalmış oldu.

Belki birkaç okur, bu “evde kalma fırsatı”ndan yararlanıp has şiiri arar diye umut etmek istiyorum.

-Birçok şiir kitabı yayımlandı 2020 yılında da. Bize, okumamızı önereceğiniz ya da sizin dikkatinizden kaçmayan on kitabı sorsaydık, yine izlediğiniz ve özgün bulduğunuz dergi(ler) oldu mu deseydik 2020 yılında, ne derdiniz?

Dergileri düzenli izleyemiyorum. Bunda, yaklaşık bir yıldır olabildiğince izole yaşamamın payı var elbette ama çoğu derginin düzey sorunu olduğu da ortada. Ama bir tek sahici, has dize bulursam ardından gidiyorum.

2020’de çıkan tüm şiir kitaplarını okumadım. Bu yüzden de bir sıralama yapmayı hakkaniyetsiz bulurum. Ama severek okuduğum birkaç kitap oldu.

-Yıllarca yalnızlık ve şiir hep ilişkilendirilmişti şairlerce, 2020 yılı için “yalnızlık ve şiir” ilişkisine dair ne dersiniz?

Bu ilişkinin yıllarla bir bağlantısı yok! Pandemi olmuş olmamış ne yazar! Şiir hep yalnızdı, olmaya da devam edecek. Şairler bazen “kalabalık” olmayı seçebilir, seçsinler ama şiir hep yalnızdır. Bu, salt insan yokluğuyla açıklanabilecek bir yalnızlık da değil. Şairin gündelik rutindeki “kendi”nden bile sıyrılabildiği bir hal. Yakalayabilene ne mutlu! Çünkü “has şiir” oradan çıkar, çıkacaksa.

-Ödüller, çıkarılan gürültü, yoksulluk, birey olma çabası, özgürlükler vd. kavramlardan da baktığımızda; Şair, şiirin dışında nedir?

Herkes adına konuşamam ama beni sorarsanız; şiirde neysem, oyum. Şiirin içinde-dışında diye bir ayrım yok benim için. Şiirin bir varoluş biçimi olduğunu içselleştirmişseniz hal bu oluyor, olmalı. Ama elbette bir gündelik rutin var ve onu yürütmek durumundayız. Sizin işaret ettiğiniz bu değil, anlıyorum. Ama sorunun yanıtı çok uzun ve oldukça çetrefilli. Nasıl özetlenir? Ödüller ve çıkarılan gürültüler bizi şair yapmıyor elbette. Ödülsüzseniz ve gürültü çıkarmıyorsanız, bu da şair olmanızı engellemiyor. İlk yıllarda aldığım pek çok ödülü almamış olsaydım ne olurdu? Değişen bir şey olmazdı kuşkusuz; bugün ne yazmışsam, yazıyorsam onu yazmış-yazıyor olurdum. Ne ki bazen “şiirle” kalmak için bir dal arıyor insan.

İtiraf edeyim; girişte yer verdiğiniz “Çiğdem Sezer gözüyle 2020” bana oldukça iddialı geldi. Benim baktığım yerden şiirin bir yıllık fotoğrafını çekmek olanaksız. Akan suyu sabitlemeye çalışmak gibi. Elbette araştırmacılar buna soyunabilir; basılan kitap sayısı, satış oranları, açılan-kapanan dergiler vb. Bu verilerden bir çıkarımda bulunmak da mümkün olabilir. Ne ki şiirin iç dünyası için bir yıl, bir nefes alımı bile değil. Tüm yazılanlar aynı gökten aynı toprağa düşüyor, düşecek ve kimi zamanın kumuna gömülüp, diğerlerinin akışı için yol olacak. Kimi de dilden kalbe gide gele yeniden yağmura dönüşecek. Zamanın eleği gereğini yapacaktır kuşkusuz.

Röportaj: Mazlum Çetinkaya

Çiğdem Sezer Kimdir:

I960 Trabzon doğumlu olan şair-yazar Çiğdem Sezer ilk ve orta eğitimini bu kentte, yükseköğrenimini ise Ankara’da tamamladı. Uzun yıllar Sakarya’da bir lisede eğitimci olarak görev yaptı. Ankara’da  yaşıyor.

 Şiir Kitapları:

Kanadı Atlas Kuşlar (Karşı Yayınları, 1991)

Çılgın Su (Dünya Kitap Yayınları,1993)

Kapalı Gişe Hüzünler (Karşı Yayınları,1996)

Bir Şehrin Hatıra Fotoğraflarından (Hera Yayınları, 1998)

Dünya Tutulması (Yom Yayınları, 2005)

Denizden Geçme Hali (Yapı Kredi Yayınları, 2009)

Küçük Şeyler Mevsimi (Öteki Yayınları, 2016)

Aklımla Aramda Mavi Bir Şey Var/ Ferda (Öteki Yayınları, 2019)

 

Çocuk ve Gençlik Kitapları

Hayal Vadisi /İlkgençlik Romanı, Koza Yayınları, 2011

Gizemli Yabancı / Çocuk  Romanı/ Top Yayınları/ 2014

Alfabeden Kaçan Harfler/  Çocuk Şiirleri/ Kök Yayınları/ 2014

Şahane Ekip/ Çocuk romanı/Top Yayıncılık/2015

JUJU/ Beni Unutma/Çocuk Romanı/  Bilgi Yayınevi/2015

Hayat Pastanesi /Gençlik Romanı, Günışığı Yayınları, 2017

Saklı Bahar /Gençlik Romanı/ ON8 Yayınları,2017

Bayan Şeftali ve Alya / Okuma seti/ Bilgi Yayınevi/ 2018

Kahraman Güvercin Takatuni/ Çocuk Hikâyesi/ Top Yayınevi/ 2018

Kamyon Kafe/ Çocuk Romanı/ Günışığı Yayınları 2019

Kahkaha keki /Çocuk Şiirleri, Günışığı Yayınları 2020

 

Yayımlanmış Diğer Kitapları

Epidemiyoloji ve Sağlık İstatistiği / Sağ. Mes.Lis. Ders Kitabı)

Kalbimin Kuzey Kapısı Trabzon (Kent Monografisi, Heyamola Yayınları, 2007)

Aşklar ve Baharatlar (Roman, Heyamola Yayınları, 2008

Akan Söz Çınlayan Zaman (Biyografi,Heyamola Yayınları, 2009)

12 Eylül’ün Otuzuncu Yılında 30 Yıl 30 Hayat -İbrahim Dizman’la birlikte. (Yakın tarih,İmge Yayınevi,2010)

Taş Beşiğim Hacıkasım (Kent Monografisi, Heyamola Yayınları, 2011)

Mavi Çayırın Kadınları  /Roman/ Heyamola Yayınları, 2013)

Eyvah Annem Şiir Yazıyor/ (2017/ Öteki Yayınları)

Ödülleri:

1993 Dünya Kitap Dergisi Şiir Ödülü

1993 Ali Rıza Ertan Şiir Ödülü

1998 Arıburnu Şiir Ödülü

2006 Ceyhun Atuf Kansu Şiir Ödülü

2008 Aşklar ve Baharatlar Yılın Romanı Ödülü ( Saint Joseph Lisesi)

2014 Türkan Saylan Sanat Ödülü ( Alfabeden Kaçan Harfler / Çocuk Şiirleri)

KYOV- ODTÜ Okulları Yılın Çocuk Romanı Ödülü (JUJU Beni Unutma)

2017 Dağlarca Şiir Ödülü (Küçük Şeyler Mevsimi)

2020 Terakki Vakfı Okulları Şiir Onur Ödülü

Kamyon Kafe 2020 IBBY (Uluslararası Çocuk Kitapları Kurulu onur listesi)

 

Söyleşi : Mazlum Çetinkaya

guest
0 Yorum
Inline Feedbacks
View all comments