Avrupa Birliği’nin 800 milyar dolarlık SAFE (Savunma Sanayii Acil Destek Aracı) projesi kapsamında, Türkiye’nin 150 milyar euroluk savunma yatırımı beklentisi, Yunanistan’ın “casus belli” şartıyla karşı duvara çarptı. Projeye katılım için tüm üye ülkelerin onayı gerekirken, Atina hükümeti Türkiye’nin 1995’te ilan ettiği “savaş nedeni” kararını kaldırmasını talep ediyor.
AB Projesi: Ortak Güvenlik İçin Ortak Fon
Avrupa Birliği, stratejik savunma kapasitesini artırmak amacıyla oluşturulan SAFE programı ile üyeler ve aday ülkeler arasında güvenlikte ortak hareket hedefliyor. 150 milyar euroluk kısmının Türkiye’ye aktarılması gündemde, ancak AB Komisyonu, güvenlik tehditleri ve dış müdahale endişeleri nedeniyle katılım şartlarını sıkılaştırdı.
Yunanistan Dışişleri Bakanı Nikos Dendias, Türkiye’nin SAFE’e katılımını veto etme niyetini açıkça ortaya koydu. Dendias, “Türkiye, Avrupa’nın ortak güvenlik algısını tehdit eden ‘casus belli’ kararından vazgeçmeden bu sürecin ilerlemesi mümkün değil,” dedi. Bakan, Türkiye’nin AB değerleriyle örtüşmeyen bu duruşunun, SAFE’in ruhuna aykırı olduğunu savundu.
AB Komisyonu: Güvenlik Riski Olan Ülkeler Hariç Tutulabilir
AB Savunma Sözcüsü Thomas Renier, üçüncü ülkelerin katılımına dair teknik çerçeveyi çizdi. Renier, “AB güvenliğini tehdit eden ülkeler projeye dahil edilemez” diyerek katılımın siyasi bir filtreye tabi olduğunu vurguladı. Ayrıca, SAFE kapsamında üretilecek askeri malzemenin %65’inin AB üyesi ülkelerden sağlanması gerektiğini, üçüncü ülkelerin payının ise %35’i aşamayacağını hatırlattı.
Casus Belli Krizi Yeniden Alevlendi
Türkiye’nin 1995 yılında TBMM kararıyla ilan ettiği “Ege Denizi’nde karasularını 12 mile çıkarırsan bu savaş sebebidir” açıklaması, Yunanistan tarafından süregelen bir tehdit unsuru olarak yorumlanıyor. Atina’nın bu tutumu SAFE projesi kapsamında da Ankara’ya karşı bir blokaj aracı haline getirildi.
Diplomatik kaynaklara göre, Türkiye’nin savunma sanayiindeki üretim kapasitesi ve NATO üyeliği nedeniyle projeye dahil olması AB için stratejik önem taşıyor. Ancak siyasi anlaşmazlıklar, özellikle Yunanistan ile yaşanan gerginlikler, projede ilerleme sağlanmasını zorlaştırıyor.
