Rönesans Dönemi’nin en ünlü sanatçılarından biri olan ve eserleri günümüzde hala büyük bir hayranlıkla seyredilen Michelangelo’nun heykel sanatına karşı olan ilgisi daha küçük bir çocukken, taşlarla oynayarak başlıyor. Heykel denilince ilk akla gelen isimlerden biri Michelangelo ne yazık ki sanat hayatı boyunca defalarca sansüre uğradı, eserleri yüzyıllar içerisinde bu sansüre maruz kalmaya devam etti. Çalışmalarından buna en uygunu ise Davut Heykeli’dir.
Günümüzde yılda 8 milyondan fazla ziyaretçi alan Davut Heykeli, 1504 yılında tamamlandı ve bu tarihten sonra da birçok kopyası üretildi. 5,17 metre yüksekliğindeki heykel, sanatçısının anatomi bilgisinin ve yeteneğinin insanüstü bir seviyede olduğunu kanıtlıyor. ”Michelangelo’nun Devi” ismiyle anılan eser, gerek taşıdığı dini sembol gerek tamamen çırılçıplak bir insan bedeninden oluşması sebebi ile yapıldığı tarihten itibaren birçok tartışmaya ve tepkiye açık oldu.
İlk olarak, Davut Heykeli ilk sergiye açıldığında başta kilise olmak üzere muhafazakar topluluklar tarafından hedef gösterildi ve çokça tepki çekti. Dönemin baskıcı atmosferine yakından bakmak için Michelangelo’nun diğer heykellerinden bahsetmek mümkün. Bazı sanat ve sanat tarihi kaynaklarına göre sanatçının insan vücudu oluştururken en başarısız olduğu kısım kadın heykellerin göğüsleridir, çünkü o dönemde kadın vücudunu gözlemlemek kabul edilebilir bir eylem değildir. Bu sebepten dolayı Michelangelo mermerden kadın göğüslerini işlerken vücudun diğer kısımlarına göre (burada “diğer” kelimesinden kast edilen şey vücudun erkeklerde ve kadınlarda hemen hemen aynı olan, boyutsal açıdan benzerlik gösteren kısımları) daha başarısız ve gerçekten uzaktır.
Yapıldığı zaman karşılaştığı tehditlerin ardından 1527 yılında, siyasi protestolar sonucunda Davut Hyekeli’nin sol kolu 3 parçaya ayrılmıştır. Bu eylemlerde zarar gören eserin Davut Heykeli olması tesadüfi bir olay mı yoksa bilinçli bir saldırı mıydı hala sırrını koruyor.
Bilinen ilk sansür uygulamalarından biri, 1857 yılında Toksana Dükü’nün İngiltere Kraliçesi Victoria’ya bu heykelin bir kopyasını hediye etmesi ile başlıyor. Katı kurallara sahip olan kraliyet ailesi içinde krize sebep olmasının ardından heykelin cinsel organ bölümü takıp çıkarılabilen plastik bir incir yaprağı ile kapatılıyor.
1991 yılında ise, İtalyan bir ziyaretçi yanında getirdiği çekiçle heykele aniden saldırmaya başlıyor ve ayak parmaklarına zarar veriyor “Bunu yapmamı Paolo Veronese’nin güzel Nani’si istedi.” şeklinde açıklama yapan saldırgan bir miktar hapis cezası alıyor tabii.
Davut Heykeli ile ilgili en çok bilinen sansürlerden diğeri de, Kudüs’ün fethinin 3000. Yılı olması sebebiyle şehre heykelin kopyasının gönderilmesi ile başlar. Floransa’dan gelen replika heykel şehirde pornografik bir figür olarak algılanır ve bunun sonucunda birçok tartışma çıkar. Çeşitli dinsel tartışma sonucunda Kudüs bu hediyeyi kabul etmeme kararı almış ve bu sefer Floransa’dan Kudüs’e “giyinik” bir kopyası gönderilmiştir.
Son olarak , 2016 yılının Mayıs ayında Rusya’nın t. Petersburg şehrine getirilen Davut Heykeli kopyası, birçok şikayet sonucunda “Heykele sansür getirmeli miyiz?” sorusu ile referanduma taşındı. 21. Yüzyılda olsak bile ahlak bozduğu gerekçesiyle meclise taşınan bu konu Dress David (Davut’u Giydir) adlı bir kampanya ile oylamaya sunuldu.
Yıllardır en popüler animasyonlardan biri olan The Simpsons, “Itchy & Scratchy & Marge” isimli bölümünde bu eserin sansürlenmesi ile ilgili kara mizah yaparak hayali bir kasaba olan Springfield’da bulunan Davut Heykeli’nin çocuklarının ahlakını bozduğu gerekçesiyle giydirilmesi için imza toplama sahnesine yer verdi.
Özetle, Davut Heykeli çağlar boyunca olduğu haliyle kabul görmeyen, değiştirilmesi gerektiği düşünülen ve bu yönde çaba gösterilen bir sanat eseri. Yalnızca Michelangelo’nun değil, birçok sanatçının eseri günümüzde hala kontrolsüzce ve bilinçsizce sansüre uğruyor. Sanatçıların ifade özgürlüğü sorunsalı eski çağlara özgü bir durum değil.
SonHaber/Kültür-Sanat
