Dersim Tertelesi’nde yaşamını yitirenler anıldı

 Dersim Tertelesi’nin 83’ncü yılında yaşamını yitirenler katliamın gerçekleştiği yerlerden biri olan Halvori bölgesinde anıldı. 

4 Mayıs Dersim Tertelesi’nin 83. yılında, katliamda yaşamını yitirenler anılırken katliamı yapanlar ise lanetlendi.

Anmaya siyasi parti ve kurum temsilcileri, yerine kayyım atanarak görevden alınan Peri Belediye Eş Başkanı Orhan Çelebi, Dersim Baro Başkanı Kenan Çetin, Dersim Belediye Başkanı Fatih Maçoğlu, Halkların Demokratik Partisi Dersim Milletvekili Alican Önlü ile çok sayıda yurttaş katıldı.

Anmada katılımcılar adına açıklamayı  HDP Dersim İl Eş Başkanı Nurşat Yeşil yaptı.

4 Mayıs tarihinin Dersimliler için kara gün olduğunu söyleyen Nurşat Yeşil “Bildiğiniz üzere, bakanlar kurulunun 4 Mayıs’ta çıkardığı ” Tunceli vilayeti idaresi hakkında 2884 sayılı kanunun” neticesinde 1937-1938 yıllarında Dersim’de tedip ve tenkil harekâtı yapılmış, askerî harekât sürecinde Dersim’de her yaş grubundan kadın-erkek ayrımı yapılmaksızın binlerce kişi kasıtlı olarak katledilmiştir. Yine binlercesi ailelerinden koparılarak Anadolu’nun değişik illerine sürgün edilmiş, binlercesi de hapishanelerde, dağlarda ve mağaralarda ölüme terk edilmiştir. Birçok çocuk zorla ailelerinden alınarak çeşitli ailelere evlatlık olarak verilmiş ve bu çocukların tamamına yakınından bir daha haber alınamamıştır. On binlerce çocuk, kadın ve erkeğin insanlık vicdanını derin bir şekilde yaralayan hayal bile edilemeyecek kötülüklerin kurbanı olduğu tarihsel bir gerçektir. Bunlarla birlikte inanç ve gelenekler yasaklanarak Dersim coğrafyası tarumar edilmiştir.  Bu acıların üzerinden tam 83 yıl geçmiştir. Tüm bu yaşananlardan dolayı biz Dersim Halkı olarak 4 Mayıs’ları Dersim Tertele günü olarak anmaktayız” dedi.

“İNSANLIK DERSİMLİLERİN ÇIĞLIĞINA KULAK VERMELİDİR”
1937-38 Dersim Tertelesinin sıradan bir katliam olmadığını ifade eden Yeşil, şöyle devam etti:

“Osmanlı İmparatorluğu ve Türkiye Cumhuriyeti Dersim toplumunu sürekli bir biçimde bünyesi içinde yabancı bir varlık olarak görmüş Dersim’in kendine özgü yaşam tarzını, siyasi, sosyal ve kültürel kimliğini ortadan kaldırmak istemiş ve nihayetinde Tunceli tenkil harekâtı ile bunu fiilen gerçekleştirmiştir.
”Dersim 37-38 ” Resmi tarihin yazdığı ”birlik-beraberliğimizi nasıl kurduk” hikâyesinin en kanlı sayfalarından biridir. Ve şimdi bu sayfada unutulmayan, unutturulamayan acı, bütün zamanların baskılarına, yasaklarına galebe çalmış bir gerçek olarak kendisini bize hatırlatıyor. Gerçek bir ”birlik ve beraberlik”, Dersim 37/38 acısı ile yüzleşmeden, bu yarayı onarmadan mümkün değildir. Bu nedenle Dersim 37/38 sadece Dersimlilerin değil, ülkemizde ve Dünyada yaşayan herkesin meselesidir ve derdidir. Bu sebeple Dersimde devlet eliyle yaşatılan bu tertele, bugüne kadar yine yalan ve hileyle üstü örtbas edilmek istendi. Bu yalan perdesini yırtıp atmak Türkiye halklarının ortak çabasıyla ancak mümkündür. Devletin olanaklarını elinde bulunduran bugünkü siyasilerin ”ileri demokrasi” adına yapacağı en büyük iyilik Dersim dosyasını siyasi malzeme olarak kullanmadan tarihimizin en önemli kara kutusu olan dosyasının açılmasını sağlanmasıdır. Bir kez daha sesleniyoruz.. Dünya devletleri ve insanlık Dersimlilerin bu çığlığına kulak vermelidir. Dersim Tertelesi nedeniyle Türkiye Cumhuriyeti devleti evvela hiçbir günahı ve suçu olmadığı halde buna maruz kalan Dersimlilerden sonra Türkiye toplumundan ve insanlık adına herkesten resmi olarak özür dilemelidir.”

“ARŞİVLER AÇILSIN HESAP VERİLSİN”
Dünyada özür dilemenin pek çok örneği olduğunu, bakanlar kurulunun devletin geçmişte yaptığı bu büyük hatayı kanunla düzeltmek için yeni bir kanun çıkarması gerektiğini dile getiren Yeşil, Dersimlilerin ortak taleplerini şöyle sıraladı:
– Arşivler açılsın, hesap verilsin.
– Dersim ismi iade edilsin.
– Dersim halkından resmi özür dilensin.
– Sürgünler, kayıplar ve evlatlık alınan çocukların listesi açıklansın.
– Seyit Rıza ve arkadaşlarının mezar yerleri açıklansın.
– Halkımızın dili, kimliği ve inancı önündeki engeller kaldırılsın.
– Dersim’de doğanın talanına yol açacak projeler iptal edilsin.
Dersim Belediye Başkanı Fatih Maçoğlu ise, “4 Mayıs 1937 sadece alınan kararlar değil, Dersimliler içinde bir yara. Talepler karşılanmadığı sürece, mezar yerleri açıklanmadığı sürece, eski isimlerin geri verilmediği sürece bu anmalarımız devam edecektir. Dünya devletlerine ve Türkiye’ye çağrımız şudur; talepler karşılansın, arşivler açılsın. Talepler, insani taleplerdir. Bu çağrı hepimizin çağrısıdır” dedi.

Anma sanatçı Metin Kahraman’ın söylediği klamlarla son buldu